دستهبندی: تاریخ ایران
کتاب دست دوم سالهای پرآشوب: شهریور ۱۳۲۰، اشغال ایران و سقوط رضا شاه – اثر دکتر انور خامهای بخش اول و دوم و چهارم
هر قسط با تربپی:
۴ قسط ماهانه. بدون سود، چک و ضامن.
ثر پژوهشی «سالهای پرآشوب» جلد دوم از مجموعه ارزشمند نوشتههای انور خامهای است که با دقتی تاریخی و نگاهی انتقادی به دوران اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ و رویدادهای منتهی به سقوط رضاشاه میپردازد. این کتاب حاصل سالها تحقیق نویسنده در آرشیوهای طبقهبندیشده بریتانیا، امریکا و ایران است، و تلاش میکند بر پایه اسناد دست اول، چهره واقعی یکی از پرحادثهترین مقاطع تاریخ معاصر ایران را نشان دهد.
خامهای در این اثر برخلاف الگوی رایج تاریخنگاران، روایت خطی و زمانی از رویدادها ارائه نمیدهد، بلکه محور کار خود را نقد روایات متضاد و ابهامهای تاریخی قرار داده است. هر فصل به یکی از مسائل مهم سیاسی ایران در آن دوره اختصاص دارد: از تصمیمات دربار، عملکرد نیروهای اشغالگر، تا واکنش جریانهای داخلی و نقش دیپلماسی در سقوط رضاشاه. نویسنده با جمعآوری اسناد و یادداشتهای بازیگران سیاسی، کوشیده است زوایای پنهان روابط میان ایران و قدرتهای خارجی را روشن کند.
ساختار و محتوای کتاب:
در این جلد، پژوهش در قالب موارد زیر ارائه شده است:
- تحلیل اسناد جنگ جهانی دوم و پیامدهای اشغال ایران،
- بررسی نقش انگلستان، اتحاد شوروی و ایالات متحده در سقوط رضاشاه،
- روایتهای گوناگون از شهریور ۱۳۲۰ و تغییر حکومت،
- مستندسازی کشمکشهای نفتی تا قرارداد کنسرسیوم بینالمللی (۱۳۱۸ تا ۱۳۴۴).
هر بخش شامل مستندات و روایتهایی است که از نظر خامهای «معمایی تاریخی» را باز مینمایند: اختلاف میان روایتها بهقدری است که درک منصفانه وقایع بدون رجوع به اسناد خام ممکن نیست.
درباره نویسنده:
انور خامهای (۱۳۰۲–۱۳۹۷)، نویسنده، روزنامهنگار و پژوهشگر سیاسی، از نخستین اعضای گروه مشهور به «۵۳ نفر» بود که بعدها حزب توده را بنیان گذاشتند. او جزو آخرین بازماندگان آن نسل محسوب میشد و از اعضای اصلی نشریات سیاسی «مردم» و «رهبر» — ارگانهای رسمی حزب توده — بود. خامهای پس از جدایی از حزب در سال ۱۳۲۶، مسیر مستقل علمی و روشنفکری خود را آغاز کرد و آثار متعددی در زمینه تاریخ سیاسی و اجتماعی قرن اخیر ایران نوشت.
اهمیت پژوهشی اثر:
این کتاب بهعنوان یکی از منابع مستند برای فهم تحولات اجتماعی و سیاسی ایران در جنگ جهانی دوم و ارتباط آن با افول رضاشاه، در میان پژوهشگران تاریخ معاصر ایران جایگاه ویژهای دارد. مطالعه آن برای دانشجویان، مورخین، و علاقهمندان به سیاست دوره پهلوی اول، منبعی غنی و بیبدیل از روایتها و اسناد اولیه است.
وضعیت نسخه دست دوم:
نسخههای موجود از چاپ سال ۱۳۷۸ معمولاً چاپ دیجیتال با جلد شومیز و قطع وزیریاند. کیفیت چاپ متوسط ولی خوانایی بالا دارد و با شمارگان محدود منتشر شده است، از همین رو در بازار آثار دست دوم نسبتاً کمیاب محسوب میشود.
دستهبندی: تاریخ ایران