
کتاب دست دوم بیتالمقدس یا تاریخ شهر قدس – پژوهش جامع تاریخی از سید جعفر حمیدی
کتاب «بیتالمقدس» یا «تاریخ شهر قدس»، تألیف سید جعفر حمیدی، اثری کمنظیر و از معدود منابع فارسی است که بهصورت مستقل تاریخ چند هزار سالۀ شهر اورشلیم (قدس) را بررسی میکند. نویسنده با نثری مستند و تحلیلی، تصویری از دگرگونیهای مذهبی، سیاسی و فرهنگی یکی از پرحادثهترین و مقدسترین شهرهای جهان ارائه میدهد.
تحقیق تاریخی دربارهٔ بیتالمقدس کاری سخت و پرمخاطره است؛ زیرا این سرزمین در طول تاریخ محل سکونت اقوام و امتهای گوناگون بوده است — از کنعانیان و عبرانیان تا رومیان، مسلمانان و جهانگردان دورههای معاصر. سید جعفر حمیدی کوشیده است در این کتاب، با جامعیت و دقت علمی، این رخدادها را از منظر تاریخی و اسنادی بازگو کند، تا هیچ قوم یا مرحلهای از تاریخ از قلم نیفتد.
ساختار و محتوای اثر:
کتاب در چند فصل اصلی تنظیم شده است که هر فصل بر محور یکی از دورههای تاریخی شهر قدس و سرزمین فلسطین بنا شده است:
- پیدایش سرزمین کنعان و جایگاه جغرافیایی و ژئوپلیتیک آن؛
- بنای اورشلیم در دوران داوود و سلیمان، و ظهور پیامبران بنیاسرائیل؛
- جایگاه شهر در متون مقدس یهودی و مسیحی؛
- دوره اسلامی و تبدیل مسجدالاقصی به قبله نخست مسلمانان؛
- فتوحات صدر اسلام و تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه؛
- حاکمیت مسلمانان پس از خلافت عمر بن خطاب و معاهده صلح با مسیحیان؛
- بررسی دورههای میانی تا دوران معاصر و جایگاه امروزین قدس در تقابل تاریخی ادیان.
کتاب با تصاویر رنگی و نقشههایی همراه است که تغییرات سرزمینی، مرزها، ساختوسازهای مذهبی و توالی حکومتها را نشان میدهد. این رویکرد مصور و اسنادی، آن را از سایر منابع فارسی در این حوزه متمایز کرده است.
اهمیت علمی و فرهنگی:
از آنجا که در زبان فارسی آثار کمی در زمینهی تاریخ مستقل شهر بیتالمقدس وجود دارد، این اثر پژوهشی در ردیف منابع اصلی برای شناخت تاریخی و دینی سرزمین فلسطین قرار میگیرد. برای پژوهشگران حوزهٔ تاریخ خاورمیانه، ادیان ابراهیمی، باستانشناسی مذهبی و مطالعات جغرافیای سیاسی، کتاب حمیدی مرجع قابل اعتماد و دقیق محسوب میشود.
وضعیت نسخه دست دوم:
این نسخه چاپ ۱۳۸۸ نوبت سوم نشر امیرکبیر است؛ کیفیت فیزیکی «در حد نو» و از نوع شومیز وزیری مصور تمامرنگی. به دلیل تیراژ محدود و اقبال از نسخههای اولیه، در بازار مجموعههای دست دوم برای کتابهای تاریخی، از آثار کمیاب به شمار میآید.