دستهبندی: شعر وادبیات
کتاب دست دوم | دیوان کمال خجندی (به کوشش ک. شیدفر / دانش، شعبهٔ ادبیات خاور، مسکو ۱۹۷۵) | کمیاب
📘 کتاب دست دوم | دیوان کمال خجندی (به کوشش ک. شیدفر / دانش، شعبهٔ ادبیات خاور، مسکو ۱۹۷۵) | کمیاب – در حد نو
📖 مشخصات کتاب
| مورد | توضیحات |
|---|---|
| عنوان کامل: | دیوان کمال خجندی (متن انتقادی) |
| شاعر: | کمالالدین مسعود خُجندی (شیخ کمال) |
| به کوشش: | ک. شیدفر |
| ناشر: | انتشارات «دانش» – شعبهٔ ادبیات خاور، مسکو |
| زبان: | فارسی |
| تعداد صفحات: | ۱۱۰۰ صفحه |
| قطع / جلد: | رقعی، گالینگور |
| سال انتشار: | ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۴ شمسی) |
| نوبت چاپ: | اول |
| وضعیت نسخه: | کمیاب – کیفیت: نو / در حد نو |
| ویژگی فیزیکی خاص: | چهار جلد در یک مجلد، صحافی مجدد هنرمندانه |
🧭 درباره شاعر
کمالالدین مسعود خُجندی مشهور به شیخ کمال از عارفان و شاعران بزرگ قرن هشتم هجری است. زادگاهش خُجندِ ماوراءالنهر بود، اما پس از سفر حج، در تبریز اقامت گزید و تا پایان عمر در همانجا زیست.
در خدمت سلطان حسین جلایر قرار گرفت و در خانقاهی که سلطان برای او بنا نهاده بود، اقامت داشت. مجموع آثارش نزدیک به هشتهزار بیت شامل غزلیات، قطعات و چند قصیده است.
🌿 جایگاه ادبی
کمال خجندی از سرآمدان مکتب غزل عراقی است.
وی همعصر حافظ شیرازی بود و با او مکاتبه و مراودهی فکری داشت؛ چنانکه خود گفته است:
نشد به طرز غزل همعنان ما حافظ
اگرچه در صف رندان ابوالفوارس شد
شعر کمال، پلی میان تجربهٔ عاشقانه و بینش عرفانی است؛
در عین سادگی، ژرفای تأمل صوفیانه و صداقت عاطفی را بازمیتاباند.
✒️ ساختار و نوع اشعار
غالب بخش دیوان شامل غزلیات او است و از لحاظ معنا، میتوان اشعارش را به چند دسته تقسیم کرد:
- عاشقانه و سوزناک: مملو از تمنای حضور و فراق، با درونمایههای عرفانی.
- حکمی و تربیتی: تأمل در اخلاق و اعتدال انسانی.
- رندانه و ملامتی: انتقاد از زهد ریایی، مدعیان تصوف و مدح آزادگی.
درونمایه اصلی در تمام این دستهها عشق است ـ عشقی که در شعر او پیوسته به رهایی از زهد و تصنع منتهی میشود.
🌺 نمونهای از غزل کمال خجندی
عرفات عشقبازان سر کوی یار باشد
به طواف کعبه زین در نروم که عار باشد
قدَمی ز خود برون نه به ریاض عشق، کاینجا
نه صداع نفحهٔ گل نه جفای خار باشد
به معارج اناالحق نرسی ز پای منبر
که سری شناسد این سِر که سزای دار باشد
(این غزل از نمونههای شاخص تلفیق عشق و معرفت در سبک خجندی است.)
💡 اهمیت این چاپ
این چاپ مسکو (۱۹۷۵)، زیر نظر ک. شیدفر، یکی از دقیقترین تصحیحات انتقادی دیوان است؛
بر پایهٔ چند نسخهٔ خطی معتبر در کتابخانههای تاشکند، مسکو و تبریز تصحیح شده و تا امروز یکی از ارجاعات اصلی محققان کلاسیک فارسی محسوب میشود.
ویژگیها:
- یادداشتهای انتقادی و تعلیقات دقیق در پایان اشعار
- ضبط متقابل نسخهها و جدول اختلاف متون
- مقدمه پژوهشی دربارهٔ سبک خجندی، زندگی و مقایسه با حافظ
💎 ارزش مجموعه
- نسخه پژوهشی نایاب با ۱۱۰۰ صفحه گالینگور زرکوب
- چهار جلد در یک مجلد؛ صحافی هنرمندانه و محکم
- مناسب کتابخانههای تحقیقاتی، پژوهشگران ادبیات عرفانی و ایرانشناسان
دستهبندی: شعر وادبیات