کتاب دست دوم مرجعیت موروثی یا تشیع انگلیسی اثر صالح قاسمی

کتاب «مرجعیت موروثی یا تشیع انگلیسی» نوشته صالح قاسمی، یک اثر انتقادی در حوزه فقه و کلام معاصر است که مستقیماً به یکی از مهم‌ترین مباحث درون‌مذهبی شیعه می‌پردازد. محور اصلی کتاب، نقد ساختار و بنیان‌های فکری جریانی است که نویسنده آن را «تشیع انگلیسی» می‌نامد و با تکیه بر مفهوم «مرجعیت موروثی» تعریف می‌کند. قاسمی این جریان را مروج فرقه‌گرایی و تفرقه در میان شیعیان و عاملی برای تضعیف مرجعیت‌های معتبر معرفی می‌نماید. این اثر با رویکردی فقهی و تحلیلی تلاش دارد تا تمایز میان تشیع اصیل و جریانات افراطی را مشخص سازد. کتاب در زمان انتشار با واکنش‌های متفاوتی روبرو شد و بحث‌های فراوانی را در محافل مذهبی برانگیخت.
قاسمی در این کتاب استدلال می‌کند که پدیده‌ای به نام مرجعیت موروثی—به معنای ادعای نیابت عامه یا مرجعیت صرفاً بر اساس نسبت خانوادگی و بدون طی کردن کامل مسیر اجتهاد سنتی—موجب ایجاد بحران اعتماد در جامعه دینی شده است. او «تشیع انگلیسی» را نه صرفاً یک مکتب فکری، بلکه یک شبکه عملیاتی سازمان‌یافته می‌داند که با حمایت منابع ناشناخته (که نویسنده آن‌ها را منتسب به خارج از کشور می‌داند) فعالیت می‌کند. این جریان، به زعم نویسنده، به‌جای تمرکز بر اصول مشترک شیعه، بر مسائل اختلافی و تکفیری (مانند شدت در سبّ و لعن یا مراسم‌های عزاداری خارج از عرف) تأکید ورزیده و زمینه‌ساز تضعیف موضع جهان شیعه در برابر دشمنان اصلی است. نویسنده با ارجاع به آراء مراجع برجسته، تلاش می‌کند تا نشان دهد که این نوع مرجعیت فاقد پشتوانه لازم در نظریه مرجعیت شیعه است. تحلیل کتاب به شدت بر عواقب عملیاتی این جریان در سطح جهان اسلام متمرکز است، به‌ویژه در مناطقی مانند عراق و لبنان که شاهد درگیری‌های فرقه‌ای بوده‌اند. در مقابل، نویسنده مرجعیت منسوب به قم و نجف را به عنوان نهادهای سنتی و متصل به فقه اصیل معرفی می‌کند. این اثر یک فراخوان درون‌مذهبی برای بازگشت به اصول اجتهادی و اجتناب از سیاست‌زدگی‌های فرقه‌محور است، هرچند منتقدان معتقدند که این نقد گاهی اوقات دامنه گسترده‌ای از مراجع را زیر سؤال می‌برد و فاقد بی‌طرفی کامل است.