کتاب دست دوم زندگی گالیله اثربرتولت برشت

نمایشنامه «زندگی گالیله» اثر برتولت برشت، که در دو نسخه اصلی (۱۹۳۹ و ۱۹۴۷) شناخته می‌شود، کاوشی عمیق در تقابل علم، حقیقت، قدرت کلیسا و مسئولیت اخلاقی دانشمند در برابر جامعه است. داستان زندگی گالیله، ستاره‌شناس ایتالیایی، به عنوان بستری برای مطرح کردن تز اصلی تئاتر حماسی برشت عمل می‌کند: این‌که علم نباید ابزاری صرفاً برای روشنگری نظری باشد، بلکه باید ابزاری برای بهبود زندگی عملی مردم گردد. برشت گالیله را نه یک قدیس بی‌گناه، بلکه شخصیتی پیچیده به تصویر می‌کشد که در ابتدا شورمندانه در پی کشف حقیقت کیهانی است و با شواهد قاطع، مدل بطلمیوسی زمین‌مرکزی را در هم می‌شکند. نقطه عطف تراژیک نمایشنامه، لحظه «انکار» گالیله در برابر تفتیش عقاید کلیسا است؛ جایی که او دانش خود را برای نجات جان خویش قربانی می‌کند و حقیقت علمی را زیر پا می‌گذارد. این عمل، هسته اصلی نقد برشت است: آیا دانشمند حق دارد برای حفظ جان خود، حقیقت را پنهان سازد، در حالی که آن حقیقت می‌تواند رهایی‌بخش توده‌ها باشد؟ برشت این موضوع را به شدت به دوران خود، یعنی ظهور فاشیسم و ساخت بمب اتمی، مرتبط می‌سازد و از دانشمندان می‌پرسد که در قبال نتایج کارشان چه مسئولیتی دارند. نمایشنامه با این پرسش پایان می‌یابد که آیا حقیقتِ علمی، پس از انکار علنی، می‌تواند دوباره به مردم بازگردانده شود؟ برشت، با استفاده از تکنیک‌های بیگانه‌سازی، مخاطب را وادار می‌کند تا از تماشای منفعلانه داستان فاصله گرفته و در باب مسئولیت مدنی و اخلاقی خود بیندیشد؛ این نمایش، در واقع یک مانیفست سیاسی درباره وجدان علمی است.