
کتاب دست دوم در بیخویشتنی اثر نجف دریابندری
کتاب «درد بی خویشتنی» شاهکاری فکری و تحلیلی از زندهیاد نجف دریابندری، نویسنده، مترجم و روشنفکر برجسته ایرانی است که در آن به کالبدشکافی یکی از بنیادیترین دردهای انسان مدرن، یعنی مفهوم بغرنج «از خود بیگانگی» یا همان الیناسیون در فلسفه غرب میپردازد؛ این اثر که حاصل سالها تأمل و تحقیق عمیق دریابندری در باب اندیشههای فلسفی است، صرفاً یک ترجمه یا بازگویی نیست، بلکه تلاشی جسورانه برای تبیین و منجز ساختن این مفهوم کلی و مبهم است که به عقیده او، ریشه بسیاری از دردهای فردی و اجتماعی بشر معاصر به شمار میآید. دریابندری با رویکرد تحلیلی و نثر شیوا و دقیق خود، تلاش کرده تا از ابهام مفهوم «از خود بیگانگی» فراتر رود و آن را تحت عنوان عملیتر و معینتر «بی خویشتنی» تعبیر کند؛ مفهومی که مستلزم شکافتن ریشهها و پیامدهای عملی این درد در زندگی روزمره است و نویسنده آن را در یک مقدمه «عبوس» و سنگین مطرح میسازد. نویسنده با اشاره به کلیت مفهوم از خود بیگانگی و گستردگی آن به عنوان عنوان کلی برای رنجهای انسان، راه حل مسئله را در گرو رفع این بیگانگی میداند، اما پیش از هر چیز ضرورت دارد که ماهیت این پدیده، علل پیدایش آن و راههای عملی برای مقابله با آن مشخص و تعریف شوند. این کتاب نه تنها یک متن فلسفی صرف، بلکه یک پژوهش بینرشتهای است که خواننده را به سفری فکری در مبانی فلسفه، روانشناسی اجتماعی و تحلیل شرایط هستیشناسانه دعوت میکند و جایگاه ویژهای در ادبیات فکری ایران دارد. اهمیت اثر در این است که دریابندری، که خود سالها عمر گرانبهایش را صرف ترجمه آثار مهم ادبی و فلسفی جهان کرده بود، در این کتاب مستقیماً به تألیف و طرح اندیشه اصیل پرداخته و میراث فکری ارزشمندی را به جای گذاشته است و نشان میدهد یک مترجم چیره دست چگونه میتواند به یک متفکر عمیق تبدیل شود. با خواندن «درد بی خویشتنی»، مخاطب میتواند یک تحلیل جامع و نقادانه از وضعیت «بیخویشتن» شدن انسان در ساختارهای پیچیده جامعه مدرن به دست آورد و دریابد که چگونه الیناسیون از حالت یک نظریه انتزاعی، به یک مسئله ملموس و قابل حل در زندگی عملی تبدیل میشود. این اثر، برای هر کسی که دغدغه فکری و اجتماعی دارد و میخواهد به درک عمیقتری از رنجهای وجودی دست یابد، یک کتاب مرجع و ضروری محسوب میشود که قدرت قلم و عمق اندیشه نجف دریابندری را به نمایش میگذارد و مفاهیم سخت فلسفی را به زبانی روان و قابل فهم برای جامعه فارسیزبان عرضه میکند و یکی از مهمترین متون در زمینه نقد فلسفی در ایران معاصر به شمار میرود.