کتاب دست دوم تاریخ بیداری ایرانیان - ناظم الاسلام کرمانی

کتاب تاریخ بیداری ایرانیان 

نوشته: ناظم الاسلام کرمانی 

به اهتمام : علی اکبر سعیدی سیرجانی 

دو جلدی 

جلد عطف هر دو کتاب شکافته 

ناشر: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران ، انتشارات آگاه ، انتشارات لوح 

چاپ تابستان 1357 

وزیری گالینگور 

758 + 617 ص   بیشتر کتاب شامل خاطرات روزانه ناظم‌الاسلام از ذیحجه ۱۳۲۲ تا رجب ۱۳۲۷ قمری می باشد. او در این کتاب نقطه شروع ترقی ایرانیان را دوران صدارت امیرکبیر دانسته و ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه را پادشاهانی دمدمی مزاج و ساده‌لوح معرفی کرده است. ناظم الاسلام سبب تألیف تاریخ بیداری ایرانیان را عاری بودن کتب تاریخی ایران از جنبه های عبرت آموز برای آیندگان ذکر کرده و نوشته است که پیوسته در این اندیشه بوده که به سبک مورخان اروپایی کتابی در تاریخ ایران بنگارد و نکات تاریخی را در آن مندرج سازد. وی از دوم ذیحجه ۱۳۲۲ دیده ها و شنیده های خود را درباره انقلاب مشروطه و بیداری ایرانیان ثبت کرد و چون به محافل آزادی خواهان آن زمان ــ که به دفاع از مشروطه تشکیل می شد ــ راه داشت ، توانست گفتگوهای آنان را یادداشت کند؛ او نظر خود را نیز اغلب به آنها می افزود.

وی ابتدا قسمتی از یادداشتهایش را به صورت پاورقی در روزنامه کوکب ــ که خود مدیر و ناشرش بود ــ منتشر کرد. ظاهراً توجه مردم به این پاورقیها، ناظم الاسلام را به فکر چاپ و نشر جزوه های مستقلی با عنوان «تاریخ بیداری ایرانیان» انداخت. بدین ترتیب چاپ اول این اثر به صورت جزوات هفتگی به قطع خشتی و به خط نسخ و حواشی و پاورقی به خط نستعلیق با چاپ سنگی و نقاشی صورت اشخاص و با کیفیتی تقریباً مناسب در 55 جزوه شانزده صفحه ای منتشر شد.

نثر کتاب ساده و روان است.ادوارد براون مؤلف تاریخ ادبیات ایران کتاب را از نظر سبک و جمله بندی و استناد بر تاریخ‌های عمومی افرادی چون رضاقلی خان هدایت و محمدتقی خان سپهر برتر دانسته است.

فهرست 

واقعه رژی
اعلان جهادیه
مقاله ملی
صورت امتیاز نامه تنباکو و توتون مشتمل بر 15 فصل
حالات میرزا ملکم خان
حالات ناصرالدین شاه
و...