تحقیق در احوال و آثار نجم الدین کبری اویسی

نویسنده: منوچهر محسنی
ناشر: علمی
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 266
اندازه کتاب: رقعی سلفون - سال انتشار: 1346 - دوره چاپ: 1

کمیاب - کیفیت: درحد نو ؛ عطف کتاب زدگی مختصری دارد 

 

مروری بر کتاب

نویسنده در این کتاب درصدد شناختن و شناساندن شیخ نجم‌الدین کبری از سرآمدان مکتب روحانی اسلام است. شیخ نجم‌الدین کبری، شیخ کبیر و شیخ ولی‌تراش از بزرگ‌ترین عرفا و دانشمندان ایرانی قرن ششم و نیمه اول قرن هفتم هجری قمری است که طریقت وی به نام اویسیه کبرویه مشهور است.

او یکی از مشخص‌ترین نوادر عالم عرفان بوده و ظهور ایشان تحولی خاص در مکتب تصوف ایجاد نموده است. وی در سال 540 قمری در یکی از شهرهای خوارزم به نام خیوق یا خیوه پای به عرصه وجود نهاد. خیوه که بعدها به جرجانیه و اورگنج شهرت یافت مأوای دائمس حضرت شیخ بوده است و قسمت اعظم عمر خود را در آنجا گذرانیده است. با در نظر گرفتن تاریخ ولادت و شهادت حضرت شیخ یعنی سال‌های 540 و 618 باید سنین عمر ایشان را بالغ بر 78 سال دانست.

احمدبن عمر بن محمد خیوَقی خوارزمی کنیه ابوالجناب و ملقب به نجم‌الدین و طامهالکبری و ولی‌تراش و معروف به شیخ. از صوفیان ایرانی سده ششم و هفتم هجری است. او خرقه اصل از عمار یاسر بدلیسی گرفته‌است. او بنیانگذار روش صوفی‌گری کبرویه بود. شاگردان و خلفای شیخ نجم الدین کبری از قبیل، شیخ فریدالدین عطار، باباکمال جندی، شیخ رضی الدین علی لالا، شیخ سعدالدین محمد حمویی، شیخ نجم الدین رازی، مجدالدین بغدادی و بهاء ولد از اعاظم طریقه کبراویه و بزرگان دیگر همه از شاگردان و مریدان این شیخ می‌باشند.

نجم‌الدین در طول مدت عمر ۱۲ نفر را به مریدی پذیرفت که همگی از جمله مشایخ و اولیا شدند. وی توانست با کمک شاگردانش در مقابل سلسله سهروردیه در مغرب، سلسله کبرویه را در مشرق بنا کند و دامنه آموزه‌هایش را از خراسان و فرارود تا شام و آسیای کوچک گسترش دهد.شیخ نجم‌الدین در ۱۲۲۱ میلادی در حمله مغول به خوارزم به قتل رسیده و آرامگاه او در منطقه تاریخی «کهنه اورگنج» در استان «داش اغوز» در شمال ترکمنستان موجود است و یکی از مهم‌ترین محل زیارت زائران محلی و خارجی ترکمنستان به‌شمار می‌آید.

از جمله آثار او می توان به کتب زیر اشاره کرد : 

فوایح الجمال و فواتح الجلال (به عربی)
رساله الی الهایم الخایف من لومه اللائم (حاوی دستورالعمل‌های مفید درباره‌ی سلوک)
رساله‌الاصول العشره (مبین نکات عرفانی بر مبنای مراقبت کبرویه)
مختصر فی آداب الصوفیه و السالکین لطرق الحق
آداب السلوک الی حضره مالک الملک و ملک الملوک (درباره‌ی سفر معنوی و جسمانی به سوی حق)
رساله السفینه
منهاج السالکین
سکینه الصالحین
رساله‌ی معرفت
رساله‌ی چهار ارکان
نصیحه الخواص