کتاب دست دوم مثنوی معنوی امیر کبیر چاپ 57

مثنوی معنوی

نویسنده: مولانا جلاالدین محمد بلخی(مولوی)
به کوشش: نصرالله پورجوادی , رینولد آلن نیکلسون
ناشر: امیر کبیر
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 1335
اندازه کتاب: رقعی سلفون - سال انتشار: 1357 - 

کمیاب - کیفیت : درحد نو _ نو

 

مروری بر کتاب

بانضمام چهار فهرست اعلام

اسامی رجال و نساء - امکنه و قبایل - کتب - آیات قرآن و فهرست قصص و حکایات

مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی شاعر و صوفی پارسی‌گو است.

این کتاب از ۲۶٬۰۰۰ بیت و ۶ دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن فارسی و حکمت فارسی پس از اسلام است. این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده‌است؛ که در واقع عنوان کتاب نیز می‌باشد. اگر چه قبل از مولوی، شاعران دیگری مانند سنائی و عطار هم از قالب شعری مثنوی استفاده کرده بودند ولی مثنوی مولوی از سطح ادبی بالاتر برخوردار است.

در این کتاب ۴۲۴ داستان پی‌درپی به شیوه تمثیل داستان سختی‌های انسان در راه رسیدن به خدا را بیان می‌کند. هجده بیت نخست دفتر اول مثنوی معنوی به نی‌نامه شهرت دارد و چکیده‌ای از مفهوم ۶ دفتر است. این کتاب به درخواست شاگرد مولوی، حسام‌الدین حسن چلبی، در سالهای ۶۶۲ تا ۶۷۲ هجری/۱۲۶۰ میلادی تالیف شد. عنوان کتاب، مثنوی، در واقع نوعی از ساختار شعری است که در این کتاب استفاده می‌شود. مولوی در این کتاب مجموعه‌ای از اندیشه‌های فرهنگ اسلامی را گرد آورده‌است.

مثنوی‌ مولوی، همانند بیشتر مثنوی‌های صوفیانه، به صورت عمده‎ از «داستان» به عنوان ابزاری برای بیان تعلیمات تصوف استفاده می‌کند. ترتیب قرار گرفتن داستان‌های گوناگون در این کتاب ظاهراً نظم مشخصی ندارد. شخصیت‌های اصلی داستان‌ها می‌تواند از پیامبران و پادشاهان تا چوپانان و بردگان باشد. حیوانات نیز نقش پررنگی در این داستان‌ها بازی می‌کنند
این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده‌است؛ که در واقع عنوان کتاب نیز می‌باشد. در این کتاب ۴۲۴ داستان پی‌درپی به شیوه تمثیل داستان سختی‌های انسان در راه رسیدن به خدا را بیان می‌کند. هجده بیت نخست دفتر اول مثنوی معنوی به نی‌نامه شهرت دارد و چکیده‌ای از مفهوم ۶ دفتر است...

سه مجلد اصلی هر یک با مقدمه مصحح آغاز می‌شود که در اصل به زبان انگلیسی نگارش یافته و پورجوادی همه را به فارسی ترجمه کرده است. نیکلسون در مقدمه‌ها، نحوۀ کار خود را گزارش می‌کند و نشان می‌دهد که کار پرزحمت پر و ملال آور تصحیح را با چه دقت، مهارت و بردباری به فرجام رسانده است. نسخه‌هایی که او به بررسی، مقابله، نقد و تصحیح پرداخته عبارتند از: نسخه A(موزه بریتانیا، 5602، or)؛ نسخه B(کتابخانه دولتی مونیخ به شماره 35)؛ نسخه L (متعلق به خود مصحح)؛ نسخه C (موزه بریتانیا، 6438،o r)؛ نسخه D(کتابخانه دولتی مونیخ به شماره 45)؛ نسخه P(قاهره، دارالکتب مصر)؛ نسخه K(قاهره، دارالکتب مصر)؛ نسخه N(قسطنطنیه،670)؛ نسخه H (قونیه، متعلق به شخص)؛ نسخهG(قونیه، موزه آثار عتیقه).

در تصحیح دفتر اول و دوم مثنوی از نسخه‌های D C L B A با محوریت C،استفاده کرده است و دفتر سوم و چهارم مثنوی به ترتیب بر اساس قرار گرفتن نسخه‌های G و H تصحیح شده است و در تصحیح دفتر چهارم تا ششم با اینکه اتکای اصلی روی نسخه قدیمی و معتبر قونیه بوده نسخه‌های H N K P را نیز از نظر دور نداشته است. از نظر مصحح آنچه در گذر زمان موجب تغییرات و اختلافات فاحش در نسخه‌های مثنوی گردیده، یکی تصرفات در ابیات و دیگری افزودن ابیات الحاقی بوده است. او برای تصحیح و جدا کردن سره از ناسره، از روش بررسی خصوصیات عروضی مثنوی و روش‌های خاص قافیه‌پردازی و ویژگی‌های سبکی مولانا حداکثر استفاده را برده است و در عین حال روش‌های انتقادی را نیز از نظر دور نداشته است.