
کتاب دست دوم توتم و تاو اثر زیگمون فروید
«توتم و تابو» اثر زیگموند فروید، یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین کتابهای او در حوزه روانکاوی فرهنگی و انسانشناسی است. این اثر تلاشی علمی و نظری برای پیوند میان روانکاوی، اسطورهشناسی، دینپژوهی و فرهنگ اولیه بشر محسوب میشود. فروید در این کتاب، مفاهیم «توتم» (نماد حیوان یا شیء مقدس در قبایل) و «تابو» (قوانین ممنوعکننده و منعشده) را از جنبه روانشناختی و اجتماعی مورد بررسی قرار میدهد و سعی میکند ریشههای این سازهها را در ناخودآگاه جمعی و تجربیات اولیه انسان کشف کند.
کتاب چهار مقاله اصلی دارد که هرکدام به یکی از ابعاد رابطه انسان با نمادهای مقدس، قوانین اجتماعی و ممنوعیتهای اخلاقی میپردازد. فروید با بهرهگیری از نظریههایش درباره «عقده ادیپ»، «لیبیدو» و شکلگیری وجدان اخلاقی، تلاش میکند نشان دهد که بسیاری از قوانین و آیینهای مذهبی، بازماندههای تجربههای روانی نسلهای نخستین بشر هستند.
یکی از نقاط قوت «توتم و تابو» این است که به جای محدود شدن به روانکاوی فردی، نگاهی کلان به روانشناسی جمعی دارد و ساختارهای فرهنگی را حاصل فرایندهای ناخودآگاه میداند. این اثر همچنین به ارتباط میان خشونت، ممنوعیتهای جنسی و پیدایش نظم اجتماعی میپردازد و تلاش میکند فرایند گذار از زندگی بدوی به جامعه سازمانیافته را تبیین کند.
نثر کتاب در اصل علمی و تحلیلی است و شکی نیست که برای خوانندگان علاقهمند به روانکاوی کلاسیک، فلسفه، جامعهشناسی و انسانشناسی جذاب خواهد بود. با وجود پیچیدگی موضوع، فروید با مثالها و ارجاعات به منابع تاریخی و مردمشناسی، محتوای اثر را برای مخاطب قابل فهمتر میکند.
«توتم و تابو» کتابی است که نهتنها دیدگاههای فروید را درباره انسان بدوی و دین آشکار میکند، بلکه هنوز هم بهعنوان مرجعی مهم در مطالعات میانرشتهای شناخته میشود. نسخه دست دوم این کتاب برای کسانی که به دنبال کشف ارتباط عمیق میان روان انسان، فرهنگ و تاریخ اجتماعی هستند، انتخابی ارزشمند است.