کتاب «رنجهای سیاسی دکتر محمد مصدق» شامل یادداشتها و مشاهدات جلیل بزرگمهر، یکی از نزدیکترین و معتمدترین چهرههای حقوقی و سیاسی به دکتر مصدق، اثری کمنظیر و دستاول در شناخت لایههای پنهان زندگی سیاسی و شخصی رهبر نهضت ملی ایران است، این کتاب نه یک تحلیل تاریخیِ پسینی، بلکه روایتی زنده و از درونِ وقایع است که نویسنده بهعنوان وکیل مدافع مصدق در دادگاه نظامی و همراه او در سالهای فشار، تبعید و محاکمه، تجربه کرده است، بزرگمهر با نثری دقیق، صریح و عاری از شعار، رنجهایی را که مصدق در مسیر ملی کردن نفت، ایستادگی در برابر دربار، فشار قدرتهای خارجی و بیوفایی برخی یاران متحمل شد، بهتفصیل ثبت میکند، اثر بهویژه از حیث توصیف فضای دادگاه نظامی، برخورد حاکمیت با مصدق و روحیه شخصی او در مواجهه با شکست سیاسی و حصر، اهمیت سندی بالایی دارد، کتاب نشان میدهد مصدق نه فقط با دشمنان خارجی بلکه با فرسایش درونی قدرت، تنهایی سیاسی و تضادهای ساختاری جامعه ایران درگیر بوده است، ارزش این اثر در آن است که مصدق را نه بهعنوان اسطورهای دستنیافتنی و نه سیاستمداری صرفاً خطاکار، بلکه انسانی درگیر با مسئولیت تاریخی، درد، اخلاق و وجدان سیاسی تصویر میکند، این کتاب برای مصدقپژوهان، علاقهمندان تاریخ معاصر و کسانی که میخواهند روایت دادگاه و سالهای پایانی حیات سیاسی مصدق را از زبان شاهدی نزدیک و معتبر بخوانند، منبعی ضروری است، نسخه دست دوم آن بهدلیل جایگاه خاص نویسنده و پیوند مستقیمش با وقایع ۲۸ مرداد، یکی از عناوین کلیدی در ویترین تاریخ سیاسی فروشگاه تو محسوب میشود و در کنار آثاری مانند «مصدق در محکمه نظامی»، «خواب آشفته» و «اقتصاد بدون نفت» یک مجموعه منسجم و عمیق از روایتهای درونی نهضت ملی را کامل میکند.
