کتاب دست دوم دلیران تنگستان اثر صادق جلالی

دلیران تنگستانی اثر صادق جلالی، روایتی مستند و روایت‌محور از یکی از کم‌گفته‌شده‌ترین فصل‌های مقاومت مردمی در تاریخ معاصر ایران است؛ مقاومت عشایر و مردم تنگستان و بوشهر در برابر نفوذ و اشغال نیروهای انگلیسی در سال‌های پایانی حکومت قاجار.

این کتاب با تمرکز بر چهره‌هایی چون رئیس‌علی دلواری و دیگر سرداران محلی، نشان می‌دهد که چگونه قدرت مرکزیِ ضعیف، میدان را برای شکل‌گیری مقاومت‌های خودجوش منطقه‌ای باز گذاشت. جلالی در این اثر، به‌جای تاریخ‌نگاری درباری یا صرفاً نظامی، به روایت کنش مردم محلی، مناسبات قبیله‌ای، انگیزه‌های دینی و ملی، و پیوند سیاست جهانی با زندگی روزمره جنوب ایران می‌پردازد.

اهمیت کتاب در این است که استعمارستیزی را نه به‌عنوان شعار، بلکه به‌صورت تجربه زیسته یک جامعه محلی بازسازی می‌کند. از این منظر، دلیران تنگستانی مکمل مهمی برای فهم تاریخ قاجار از «پیرامون» است؛ جایی که تاریخ رسمی کمتر به آن توجه کرده است.

نسخه‌ی دست دوم کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ جنوب ایران، مقاومت‌های مردمی، و روایت‌های غیرمرکزی از قدرت، انتخابی ارزشمند و کمیاب محسوب می‌شود.