کتاب دست دوم «ماموریت در تهران» (Mission to Tehran) نویسنده: ژنرال رابرت هایزر (Robert E. Huyser)

«ماموریت در تهران» خاطرات ژنرال رابرت هایزر، معاون فرمانده نیروهای ناتو و فرستادهٔ ویژهٔ دولت آمریکا به ایران در ماه‌های پایانی حکومت محمدرضاشاه پهلوی است؛ مأموریتی محرمانه که درست در قلب بحران انقلاب ۱۳۵۷ انجام شد.

هایزر در این کتاب، از درون ساختار نظامی–امنیتی روایت می‌کند:

• تلاش آمریکا برای کنترل ارتش ایران در آستانه سقوط نظام
• جلوگیری از کودتای نظامی یا فروپاشی کامل ارتش
• ارتباط مستقیم با فرماندهان ارشد ارتش شاهنشاهی
• سردرگمی، تردید و شکاف عمیق در رأس قدرت

برخلاف بسیاری از روایت‌های سیاسی، این کتاب نگاه یک نظامی حرفه‌ای آمریکایی را به ایرانِ انقلابی نشان می‌دهد؛ نگاهی که نه صرفاً تبلیغاتی است و نه کاملاً بی‌طرف، بلکه آکنده از نگرانی، محاسبه و ترس از دست رفتن منافع راهبردی آمریکا.

📌 اهمیت کتاب در این است که:

• یکی از مهم‌ترین منابع غربی درباره نقش ارتش در انقلاب ۵۷ محسوب می‌شود
• نشان می‌دهد تصمیم‌گیری‌ها در واشنگتن تا چه حد دچار خطای محاسبه بوده‌اند
• تصویری زنده از آخرین روزهای نظم پهلوی ارائه می‌دهد

این اثر مکملی جدی برای فهم پشت‌پرده‌های نظامی و دیپلماتیک سقوط شاه است.