کتاب دست دوم نهضت مشروطه ایران بر پایه اسناد وزارت امور خارجه

عنوان: نهضت مشروطه ایران بر پایه اسناد وزارت امور خارجه

ناشر: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی

سال انتشار: ۱۳۷۰ (چاپ اول)

زبان: فارسی

تعداد صفحات: ۲۰۰

اندازه: وزیری (جلد نرم، مصور)

وضعیت نسخه: کمیاب - در حد نو _ نو

موضوع: انقلاب مشروطه ایران، اسناد رسمی وزارت خارجه، تاریخ سیاسی ایران

---

💬 معرفی و مروری بر محتوا

این کتاب شامل مجموعه‌ای از اسناد تصویری و نوشتاری رسمی وزارت امور خارجه درباره‌ی مراحل مختلف جنبش مشروطه در ایران است؛ اسنادی که از دل بایگانی‌های دولتی استخراج و با توضیحات تحلیلی منتشر شده‌اند.

🔹 بخش آغازین کتاب، شرحی کوتاه از کلیت جنبش مشروطه ارائه می‌دهد: تلاشی برای محدود کردن اختیارات پادشاه و تثبیت اصل آزادی فردی، عدالت قضایی و حاکمیت قانون.

حرکات اعتراضی از سال ۱۲۸۴ خورشیدی آغاز می‌شوند و با سقوط محمدعلی شاه در مرداد ۱۲۸۸ به انجام می‌رسند؛ نقطه‌ای که پایان حکومت مطلقه قاجار و تولد مشروطه است.

🔹 نویسنده و تدوین‌گر با بهره‌گیری از دیدگاه‌های پژوهشگران مختلف مشروطه مانند ادوارد براون، احمد کسروی، ملک‌زاده و دولت‌آبادی، سیر روایت‌های تاریخی را نقد و بازخوانی کرده‌اند:

• براون با نگاه لیبرال، بر جنبه‌های دموکراتیک مشروطه تأکید داشت.
• کسروی روایت اجتماعی و انقلابی از مشروطه‌خواهان تبریز ارائه داد.
• ملک‌زاده و دولت‌آبادی جنبه‌های مذهبی و وابستگی‌های پنهان را نادیده گرفتند.

این اثر، از معدود منابعی است که با اسناد وزارت خارجه محتوای تاریخی انقلاب مشروطه را مستند می‌کند و دیدگاه دولت قاجار و دولت‌های خارجی را هم‌زمان ارائه می‌دهد.