کتاب کمیاب دست دوم سفرنامه ابن فضلان – تنها مرجع تاریخ روس و بلغار | ترجمه ابوالفضل طباطبایی

سفرنامه ابن فضلان، نوشته‌ی جهانگرد و دانشمند مسلمان قرن سوم و چهارم هجری قمری، احمد بن فضلان، سندی بی‌بدیل و زنده‌ از جغرافیای انسانی، آداب و رسوم، و ساختار حکومتی مردمان آسیای مرکزی، خزر، و اسلاوهای باستان (روس و بلغارها) است. ابن فضلان به عنوان فرستاده‌ی خاص خلیفه عباسی، سفری پرمخاطره را از بغداد در سال ۹۲۱ میلادی آغاز کرد که پس از ۱۱ ماه، او را به سرزمین بلغارهای ولگا رساند.

این اثر به ویژه به دلیل توصیفات منحصربه‌فردش از روس‌های وارنگی (ویکینگ‌ها) در حوضه رود ولگا و همچنین توصیف دقیق آداب زندگی مردمانی که در آن دوران کمتر مورد توجه جهانگردان قرار می‌گرفتند (به دلیل سرمای شدید و راه‌های دشوار)، اهمیت تاریخی فراوانی دارد و تنها مرجع مستند برای تاریخ‌نگاری نخستین دولت‌های روس و بلغار محسوب می‌شود.

نسخه‌ی موجود، چاپ قدیمی نشر شرق با ترجمه‌ی استاد ابوالفضل طباطبایی است. این نسخه با ۱۹۰ صفحه در قطع وزیری سلفون و چاپ سال ۱۳۵۵ (دوره چاپ دوم)، به دلیل کمیاب بودن و کیفیت در حد نو، یک گنجینه واقعی برای مجموعه‌داران متون تاریخی و ادبیات سفرنامه محسوب می‌شود. مترجم در مقدمه به زیبایی از تأثیرپذیری شیوه نگارش ابن فضلان از ادبیات قرآن مجید و حدیث سخن گفته است.

ویژگی‌های نسخه موجود:

• کمیاب (چاپ ۱۳۵۵ نشر شرق)
• منبع دست اول برای تاریخ آسیای میانه و روس اولیه
• توصیفات زنده از فرهنگ و زندگی مردم شمال خزر
• ترجمه روان ابوالفضل طباطبایی