کتاب دست دوم قدرت | برتراند راسل | ترجمه نجف دریابندری | نشر خوارزمی | چاپ پنجم و ششم

کتاب «قدرت» اثر فیلسوف برجسته انگلیسی برتراند راسل یکی از مهم‌ترین آثار در حوزه فلسفه سیاسی و جامعه‌شناسی قدرت در قرن بیستم محسوب می‌شود. راسل این کتاب را در سال ۱۹۳۸ و در دوره‌ای نوشت که اروپا زیر سایه ایدئولوژی‌های افراطی و ظهور رژیم‌های تمامیت‌خواه قرار داشت و جهان در آستانه جنگ جهانی دوم بود.

راسل در این اثر تلاش می‌کند ماهیت قدرت در جوامع انسانی را بررسی کند و نشان دهد که چگونه قدرت در ساختارهای مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مذهبی متبلور می‌شود. او معتقد است همان‌گونه که انرژی مفهوم بنیادی در فیزیک است، قدرت نیز مفهوم بنیادی در علوم اجتماعی به شمار می‌آید.

در نگاه راسل، بسیاری از نظریه‌پردازان عامل اصلی رفتار انسان را چیزهای دیگری دانسته‌اند:

• کارل مارکس ثروت و ساختار اقتصادی را عامل اصلی می‌دانست.
• زیگموند فروید غرایز جنسی را نیروی محرک رفتار انسان تلقی می‌کرد.

اما راسل معتقد است قدرت مهم‌ترین انگیزه در زندگی اجتماعی انسان است؛ نیرویی که در اشکال گوناگون در جامعه عمل می‌کند و ساختارهای اجتماعی و سیاسی را شکل می‌دهد.

در این کتاب، راسل با رویکردی بیشتر تاریخی و تجربی، نمونه‌های فراوانی از تاریخ ارائه می‌دهد تا نشان دهد چگونه قدرت در طول زمان شکل می‌گیرد، متمرکز می‌شود و مورد استفاده قرار می‌گیرد. او انواع مختلف قدرت را بررسی می‌کند؛ از جمله:

• قدرت سیاسی
• قدرت اقتصادی
• قدرت نظامی
• قدرت مذهبی
• قدرت ایدئولوژیک

یکی از نکات مهم کتاب، تحلیل راسل از قدرت اقتصادی است. او برخلاف بسیاری از اقتصاددانان کلاسیک و حتی مارکس، قدرت اقتصادی را قدرتی مشتق می‌داند نه بنیادی. به اعتقاد راسل، پول و کالا زمانی قدرت می‌آفرینند که بتوانند بر رفتار انسان‌ها تأثیر بگذارند.

راسل همچنین با بررسی نظام‌های سیاسی زمان خود، از جمله سرمایه‌داری غربی و دولت سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی، نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای قدرت می‌توانند جامعه را شکل دهند یا محدود کنند.

در بخش‌های مختلف کتاب، نویسنده با نقل حکایات تاریخی و فلسفی، از جمله داستانی از کنفوسیوس درباره حکومت ستمگر، به این نکته اشاره می‌کند که قدرت سیاسی اگر مهار نشود می‌تواند خطرناک‌تر از هر تهدید طبیعی باشد.

کتاب «قدرت: تحلیل اجتماعی نوین» از نظر بسیاری از پژوهشگران یکی از مهم‌ترین آثار راسل در حوزه اندیشه سیاسی و تحلیل ساختار قدرت در جامعه مدرن است. ترجمه نجف دریابندری نیز به دلیل نثر روان و دقیق، این اثر را برای خوانندگان فارسی‌زبان بسیار خواندنی و قابل فهم کرده است.

این کتاب برای علاقه‌مندان به فلسفه سیاسی، جامعه‌شناسی، تاریخ اندیشه سیاسی و آثار برتراند راسل منبعی ارزشمند و کلاسیک محسوب می‌شود.