کتاب «نخست وزیران ایران» نوشته ابراهیم صفائی یکی از مهم‌ترین منابع پژوهشی درباره دوران پهلوی و آغاز مشروطه به شمار می‌رود. این جلد شامل ۱۲ زندگینامه مستند از نخست‌وزیران دوران پهلوی است که ابتدا به‌صورت جزوه‌های جداگانه منتشر می‌شدند و سپس به شکل یک کتاب کامل گردآوری شدند.

ابراهیم صفائی، پژوهشگر نام‌آشنا و متخصص تاریخ مشروطه، در این اثر بر پایه اسناد، گزارش‌ها، نامه‌ها و مدارک معتبر زندگی سیاسی و نقش هر یک از این نخست‌وزیران را در شکل‌گیری تحولات سیاسی ایران بررسی می‌کند.

---

محتوای کتاب و اهمیت پژوهشی آن

این اثر برای پژوهشگران تاریخ سیاسی ایران اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا زندگینامه‌ها تنها روایت تاریخی نیستند؛ بلکه بر اساس اسناد منتشرنشده، روایت‌های اداری، گزارش‌های رسمی و منابع معتبر نوشته شده‌اند.

نویسنده در مقدمه توضیح می‌دهد که هدف اصلی او، روشن کردن نقش نخست‌وزیران در نهضت مشروطه و روند تحولات سیاسی ایران بوده است. ابراهیم صفائی در کنار این مجموعه، آثار متعدد دیگری درباره مشروطه نوشته که از مهم‌ترین آنها می‌توان به رهبران مشروطه اشاره کرد.

کتاب علاوه بر بررسی دوران پهلوی، با نگاهی تحلیلی نشان می‌دهد که چگونه از زمان صدارت عین‌الدوله و حتی پیش از آن، بذرهای اولیه آزادی‌خواهی در ایران شکل گرفت و در سال‌های پایانی دوران ناصرالدین‌شاه و دوران مظفرالدین‌شاه به‌تدریج به جنبشی فراگیر تبدیل شد.

---

فهرست نخست‌وزیران معرفی‌شده در جلد اول

• سپهدار رشتی
• محمود جم
• علی سهیلی
• مرتضی‌قلی بیات
• ابراهیم حکیمی
• سید محسن صدر
• محمد ساعد
• حسین علاء
• عبدالحسین هژیر
• حاج‌علی رزم‌آرا
• منوچهر اقبال
• جعفر شریف امامی

---

مناسب برای چه کسانی است؟

• پژوهشگران تاریخ معاصر ایران
• علاقه‌مندان به تاریخ پهلوی
• دانشجویان رشته‌های تاریخ، علوم سیاسی و ایران‌شناسی
• مجموعه‌داران کتاب‌های کمیاب چاپ دهه ۵۰
• کسانی که به دنبال منابع اسنادی معتبر هستند