کتاب «تاریخ طبرستان و رویان و مازندران» از مهم‌ترین منابع تاریخی درباره شمال ایران است که توسط سیدظهیرالدین مرعشی نگارش یافته است. این اثر یکی از منابع اصلی برای شناخت تاریخ سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی منطقه طبرستان، رویان و مازندران به شمار می‌رود.

مرعشی این کتاب را به نام کارکیا میرزاعلی از فرمانروایان خاندان کیاییان تألیف کرده و در آن رویدادهای تاریخی این منطقه را از دوره‌های اساطیری و باستانی تا سال ۸۸۱ هجری قمری روایت کرده است.

ساختار و محتوای کتاب

این کتاب شامل دیباچه، مقدمه و چندین فصل تاریخی است و در آن نویسنده به بررسی تحولات مهم منطقه طبرستان و نواحی پیرامون آن می‌پردازد.

از موضوعات مهم کتاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

جغرافیای تاریخی طبرستان، رویان، رستمدار، آمل، ساری و گرگان
تاریخ سلسله‌های محلی شمال ایران
بررسی حکومت‌های مهم منطقه
نقش خاندان‌های محلی در تحولات سیاسی مازندران
ارتباط رویدادهای طبرستان با حکومت‌های بزرگ ایران

سلسله‌ها و حکومت‌های بررسی‌شده در کتاب

در این اثر، تاریخ حکومت‌های مهم منطقه بررسی شده است، از جمله:

باوندیان
زیاریان
زیدیان
قارنوندان
بادوسپانیان
آل دابویه

همچنین نویسنده به تأثیر حکومت‌های بزرگ ایران مانند:

ساسانیان
امویان و عباسیان
سامانیان
طاهریان
صفاریان
آل بویه
غزنویان
سلجوقیان
خوارزمشاهیان

بر تحولات طبرستان پرداخته است.

ویژگی‌های پژوهشی کتاب

این اثر در واقع تلفیقی از دو کتاب مهم تاریخی است:

تاریخ طبرستان اثر علی بن جمال‌الدین رویانی
تاریخ رویان اثر اولیاءالله آملی

مرعشی با ترکیب این دو اثر و افزودن بخش‌هایی از تحقیقات خود، کتابی جامع درباره تاریخ شمال ایران فراهم آورده است. برخی از فصل‌ها نیز حاصل تحقیقات مستقیم او و دسترسی‌اش به اسناد دیوانی و منابع تاریخی زمان خود بوده است.

اهمیت کتاب

کتاب تاریخ طبرستان و رویان و مازندران برای پژوهشگران حوزه‌های زیر اهمیت ویژه‌ای دارد:

تاریخ محلی ایران
تاریخ مازندران
تاریخ سلسله‌های ایرانی
جغرافیای تاریخی شمال ایران

به همین دلیل این اثر از منابع معتبر برای مطالعات تاریخی ایران در قرون میانه محسوب می‌شود.

وضعیت نسخه موجود در کتابفروشی امید

نسخه موجود:

چاپ ۱۳۶۱ نشر شرق
۴۰۰ صفحه
قطع وزیری
جلد سلفون
صفحات بسیار تمیز و نزدیک به نو
نسخه کمیاب

کتاب دست دوم تاریخ طبرستان و رویان و مازندران | سیدظهیرالدین مرعشی | چاپ ۱۳۶۱ نشر شرق | کتاب تاریخی کمیاب

هر قسط با ترب‌پی:۴۶۷٬۲۵۰ تومان