کتاب دست‌دوم فرماندهان کرمان | شیخ یحیی احمدی کرمانی | به کوشش باستانی پاریزی | چاپ اول ۱۳۴۴ | نشر بهمن | نسخه کمیاب

تاب «فرماندهان کرمان» یکی از منابع مهم در تاریخ محلی ایران است که توسط شیخ یحیی احمدی کرمانی، از روحانیون روشنفکر و آزادی‌خواه عصر مشروطه، نوشته شده است. این اثر با کوشش و تصحیح محمدابراهیم باستانی پاریزی منتشر شده و یکی از منابع ارزشمند برای شناخت تحولات سیاسی و نظامی کرمان در دوره قاجار به شمار می‌آید.

نویسنده در این رساله به معرفی فرماندهان و حاکمان نظامی کرمان در دوره قاجار می‌پردازد و تلاش می‌کند از خلال روایت حوادث، تصویری روشن از اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه ارائه دهد. اهمیت این اثر در آن است که نویسنده علاوه بر استفاده از منابع تاریخی معتبر، از خاطرات شخصی و روایت‌های شفاهی معاصران نیز بهره گرفته است.

این کتاب به توصیه میرزا فتح‌الله خان مشیرالممالک یزدی نوشته شد و انگیزه اصلی نگارش آن، ثبت وقایع مهم کرمان در سال‌های ۱۳۲۲ و ۱۳۲۳ هجری قمری و ماجرای تبعید و مجازات آیت‌الله حاج میرزا محمدرضا کرمانی بود.

---

محتوای کتاب

در این اثر، نویسنده به بررسی وقایع سیاسی و نظامی کرمان در دوره قاجار می‌پردازد، از جمله:

• معرفی فرماندهان و حاکمان نظامی کرمان
• بررسی شورش‌ها و قیام‌های منطقه
• شرح قیام آقاخان و شورش اسماعیلیان در کرمان
• تحولات سیاسی کرمان در دوران محمدشاه و ناصرالدین شاه
• درگیری‌ها با اشرار بلوچ و سرکوب شورش‌ها
• روایت‌هایی از حکومت مویدالدوله، سردار ایروانی و سپهدار

در خلال این روایت‌ها، اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار قدرت محلی، وضعیت امنیتی کرمان و روابط حکومت مرکزی با ایالات ارائه شده است.

---

اهمیت کتاب

کتاب «فرماندهان کرمان» از چند جهت اهمیت دارد:

• یکی از منابع مهم برای تاریخ محلی کرمان
• ارائه اطلاعات دست اول درباره فرماندهان نظامی دوره قاجار
• استفاده از منابع تاریخی کلاسیک مانند
  • تاریخ وزیری
  • ناسخ التواریخ
  • منتظم ناصری
• تصحیح و انتشار توسط مورخ برجسته باستانی پاریزی

این اثر برای پژوهشگران تاریخ قاجار، تاریخ نظامی ایران و مطالعات منطقه‌ای منبعی ارزشمند محسوب می‌شود.

---

وضعیت نسخه در کتابفروشی امید

• نسخه دست‌دوم
• چاپ اول ۱۳۴۴
• قطع رقعی لب‌برگشته
• مصور
• کیفیت: در حد نو
• کتابی کمیاب و مناسب مجموعه‌داران کتاب‌های تاریخی