قیام آذربایجان و ستارخان نوشته اسماعیل امیرخیزی، یکی از معتبرترین و مستندترین کتاب‌هایی است که درباره زندگی ستارخان، نقش تبریز در مشروطه، جنگ‌های آزادی‌خواهان و تحولات سیاسی ایران در دوره‌ی محمدعلی‌شاه نوشته شده است.

امیرخیزی تنها یک مورخ نیست؛ هم‌رزم، همراه و دوست نزدیک ستارخان بوده و روایتش از بسیاری وقایع، یک گزارش زنده، دقیق و شاهدِ عینی است. از این رو این اثر از سطح یک زندگی‌نامه فراتر می‌رود و یکی از مهم‌ترین منابع تاریخ مشروطه ایران محسوب می‌شود.

کتاب با نثری تاریخی و مستند، مبتنی بر تلگراف‌ها، اسناد، اعلامیه‌ها و روایت‌های شخصی، تصویری روشن و قابل اتکا از وقایع تبریز، پایداری‌ها، جنگ‌ها و سرگذشت سردار ملی ارائه می‌دهد.

---

محتوای کتاب

کتاب در ۲۰ فصل (یا بیشتر) روایت کاملی از وقایع تبریز و نقش ستارخان ارائه می‌کند، از جمله:

• ستارخان در سال‌های پیش از مشروطه
• پیوستن او به آزادی‌خواهان
• محاصره تبریز و نقش روس‌ها
• توپ بستن مجلس و تأثیر آن بر تبریز
• عزل و نصب‌های سیاسی (مخبرالسلطنه، عین‌الدوله)
• آغاز جنگ‌های تبریز و درگیری‌ها با رحیم‌خان
• روایت دقیق نبردهای محله‌ای و مقاومت‌ها
• بازگویی تلگراف‌ها و اعلامیه‌های تاریخی
• بیدادگری‌های صمدخان شجاع‌الدوله
• کشته شدن باسکرویل و واکنش مردم
• ورود قوای روس و اشغال تبریز
• حرکت ستارخان و باقرخان به تهران
• تشکیل احزاب سیاسی در پایتخت
• ماجرای جنگ پارک اتابک (روایت دست‌اول)
• زخمی‌شدن ستارخان و انزوای او
• شرح پایان زندگی سردار ملی

این کتاب به دلیل روایت امیرخیزی از درگیری پارک اتابک یکی از مراجع کلیدی تاریخ‌نگاران است.

---

اهمیت این نسخه برای پژوهشگران

نسخه موجود در فروشگاه امید دارای ویژگی‌های زیر است:

• چاپ اول ۱۳۳۹
• وزیری گالینگور (جلد سخت کمیاب)
• مصور
• متن بسیار کامل و بدون سانسور چاپ‌های بعدی
• روایت شاهدِ عینی
• منبع اصلی برای تاریخ‌نگاری مشروطه
• مناسب پژوهشگران، دانشجویان تاریخ و مجموعه‌داران چاپ‌های نایاب