کتاب دست دوم ضرب المثل های فارسی و انگلیسی تالیف : حییم ناشرین : باروخ و داود بروخیم چاپ اول چاپ 1334 ش رقعی گالینگور 815 ص

کتاب «ضرب‌المثل‌های فارسی و انگلیسی» تألیف سلیمان حییم یکی از مهم‌ترین، کمیاب‌ترین و اصیل‌ترین آثار فرهنگ‌نویسی در ایران است؛ کتابی که در چاپ نخست سال ۱۳۳۴ توسط باروخ و داود بروخیم منتشر شد و از همان زمان تا امروز به‌عنوان مرجع جدی پژوهشگران زبان، ادبیات، فولکلور و ترجمه شناخته می‌شود. حییم که بیشتر با فرهنگ‌نامه‌ مشهورش شناخته می‌شود، در این اثر توانسته مجموعه‌ای گسترده از ضرب‌المثل‌های رایج فارسی را با دقت، طبقه‌بندی و توضیحی بی‌نظیر گردآوری کند و معادل‌های مناسب و زبانی آن‌ها را در انگلیسی ارائه دهد. این کتاب نه یک مجموعه ساده از امثال، بلکه در واقع پلی میان دو جهان فرهنگی است؛ پلی که خواننده را قادر می‌سازد ریشه‌های تاریخی، معنایی و کاربردی ضرب‌المثل‌های فارسی را درک کند و در عین حال معادل انگلیسی دقیق، کاربردی و متناسب با بافت هر مثل را بشناسد. یکی از ویژگی‌های ممتاز این چاپ کمیاب، حضور داستان‌ها و روایت‌های کهنی است که حییم ذیل بسیاری از امثال آورده؛ داستان‌هایی که نشان می‌دهد هر مثل چگونه شکل گرفته، از چه زمینه‌ای آمده و چه معناهای اجتماعی و تاریخی در آن نهفته است. همین ویژگی کتاب را به منبعی ارزشمند برای پژوهش‌های ادبی و فرهنگی تبدیل کرده است. حییم در این فرهنگ، نه‌تنها امثال مشهور و پرکاربرد را گردآوری کرده، بلکه بسیاری از تعبیرات، اصطلاحات و کنایه‌هایی را آورده که امروز بخشی از حافظه زبانی ماست و گاه در منابع دیگر یافت نمی‌شود. دقت او در استخراج معادل‌های انگلیسی نیز ستودنی است؛ او به‌جای ترجمه تحت‌اللفظی، معادل‌هایی انتخاب کرده که بار معنایی و موقعیتی مثل را منتقل می‌کند، کاری که تنها با تسلط عمیق بر دو زبان و فرهنگ ممکن بوده است. این کتاب همچنین تصویر دقیقی از فضای زبان فارسی در دهه‌های نخست قرن چهاردهم ارائه می‌دهد و به همین دلیل، برای زبان‌شناسان و پژوهشگران فرهنگ عامه، سندی ارزشمند محسوب می‌شود. نسخه چاپ ۱۳۳۴ که با جلد گالینگور رقعی منتشر شده، امروزه بسیار کمیاب است، مخصوصاً نسخه‌هایی که سالم، کامل و درحدنو نگه‌داری شده‌اند؛ همین موضوع کتاب را به گزینه‌ای عالی برای مجموعه‌داران و کتاب‌دوستان جدی تبدیل می‌کند. اهمیت کتاب تنها در محتوا نیست؛ بلکه در نوع نگاه حییم به زبان به‌عنوان موجودی زنده، در حال حرکت و درهم‌تنیده با تاریخ و فرهنگ است. او با وسواسی علمی و عشقی آشکار به زبان فارسی، منبعی فراهم کرده که توانسته دهه‌ها بعد همچنان معتبر بماند و هنوز در بسیاری از پژوهش‌ها مورد ارجاع قرار گیرد. این فرهنگ برای مترجمان نیز گنجینه‌ای بی‌بدیل است، زیرا فهم ضرب‌المثل‌ها و معادل‌یابی صحیح آن‌ها یکی از دشوارترین مراحل ترجمه میان فارسی و انگلیسی است و حییم این مسیر دشوار را با دقتی استادانه هموار کرده است. کتاب برای کسانی که علاقه‌مند به زبان، ادبیات کلاسیک و معاصر، فرهنگ عامه، ترجمه، پژوهش یا حتی مطالعه سرگرم‌کننده در دنیای امثال هستند، منبعی کم‌نظیر و مطمئن است؛ اثری که نه‌تنها دانش ارائه می‌دهد، بلکه لذت کشف پشت‌پرده داستان‌ها و تعبیرات رایج را ممکن می‌سازد. چاپ اول آن به‌دلیل قدمت، هویت تاریخی، ناشر شاخص و کیفیت اصیل گالینگور، نه‌فقط یک کتاب، بلکه بخشی از تاریخ فرهنگ‌نویسی ایران است.