«نامه‌های تاریخی دوران قاجاریه» پنجمین مجلد از مجموعه اسناد سیاسی و تاریخی گردآوری‌شده توسط ابراهیم صفائی است؛ مجموعه‌ای که از مهم‌ترین منابع دست اول برای مطالعه تاریخ سیاسی، اجتماعی و اداری ایران در سده گذشته به شمار می‌رود.

این کتاب شامل ۵۰ سند تاریخی منتشرنشده از رجال دوره ناصرالدین شاه تا سال‌های آغازین حکومت پهلوی است؛ اسنادی که به‌صورت مستقیم از امرا، وزرا، سفرا، کارگزاران سیاسی، سران نظامی و رجال اداری صادر شده‌اند.

---

محتوای کتاب

این مجموعه شامل نامه‌ها و گزارش‌هایی با محورهای زیر است:

• نخستین شورش تبریز و واکنش دستگاه قاجار
• روابط ایران با دولت‌های همسایه
• تلاش‌های روس و انگلیس در سیاست و اقتصاد ایران
• ساختارهای اداری و نظامی دوره قاجار
• شکل‌گیری و زمینه‌های اجتماعی–سیاسی نهضت مشروطه
• رفتارشناسی رجال عصر قاجار: وطن‌دوستی‌ها، خطاها، آزمندی‌ها و ناکارآمدی‌ها
• دلایل انحطاط و بی‌سامانی دوره مظفرالدین شاه
• روایت‌هایی از آداب، رسوم ملی–مذهبی و تشریفات رسمی ایران
• اطلاعات میدانی از زندگی اجتماعی ایرانیان در سده گذشته

ابراهیم صفائی در مقدمه توضیح می‌دهد که این اسناد از نظر تاریخی برای:

• پژوهشگران تاریخ قاجار
• دانشجویان علوم سیاسی
• اسنادپژوهان
• و مجموعه‌داران

ارزش ویژه دارند، زیرا به بسیاری از «رازهای پنهان» سیاست در آن دوره اشاره می‌کنند.

---

ارزش نسخه و کمیابی

چاپ اول ۱۳۵۵، با جلد سلفون و کیفیت درحد نو، از نسخه‌هایی است که امروزه در بازار کتاب بسیار کمیاب شده و به‌ویژه در حوزه اسناد قاجاریه ارزش کلکسیونی دارد.