کتاب «امیرکبیر یا قهرمان مبارزه با استعمار»، یکی از مهم‌ترین و پرفروش‌ترین آثار تاریخی در دهه‌های اخیر است. این کتاب در زمانی به رشته تحریر درآمد که نویسنده به دلیل فعالیت‌های سیاسی علیه رژیم پهلوی، در شرایط نیمه‌مخفی به سر می‌برد. هاشمی رفسنجانی با تمرکز بر شخصیت میرزا تقی‌خان امیرکبیر، نه تنها به اصلاحات اداری و آموزشی او (مانند تاسیس دارالفنون) می‌پردازد، بلکه نقش او را به عنوان اولین سد استوار در برابر نفوذ استعمار در ایران واکاوی می‌کند.

نویسنده در این اثر، تاریخ را آینه‌ای برای عبرت‌آموزی نسل جوان و طلاب حوزه علمیه قرار داده تا با ریشه‌های عقب‌ماندگی ایران و خیانت‌های درباریان قاجار آشنا شوند.

چرا این کتاب ارزشمند است؟

1. بافتار تاریخی نگارش: این کتاب در دوران اختناق ساواک نوشته شد. هاشمی رفسنجانی در مقدمه اشاره می‌کند که هدف او بیداری نسل جوان در برابر استبداد و استعمار بوده است.
2. تحلیل سیاسی عمیق: برخلاف بسیاری از کتب تاریخی که صرفاً به روایت وقایع می‌پردازند، این اثر به تحلیل «چرایی» شکست اصلاحات امیرکبیر و نقش «لبه‌های قیچی استبداد و استعمار» در بریدن حقوق ملت می‌پردازد.
3. جامعیت محتوا: از تاسیس روزنامه وقایع اتفاقیه و دارالفنون تا جزئیات توطئه قتل امیرکبیر در حمام فین کاشان، همگی با استناد به منابع معتبر بررسی شده‌اند
4. نسخه کلکسیونی: چاپ سال 1346   برای مجموعه‌داران کتب تاریخی ارزش بالایی دارد.