دستهبندی: تاریخ ایران
کتاب دست دوم تاریخ جنون در عصر کلاسیک
هر قسط با تربپی:
۴ قسط ماهانه. بدون سود، چک و ضامن.
«تاریخ جنون در عصر کلاسیک» یکی از مهمترین آثار میشل فوکو و از کتابهای کلیدی در حوزهی تاریخ اندیشه، فلسفه و مطالعات جنون است. فوکو در این اثر مشهور، بهجای نگاه پزشکیِ رایج به «جنون»، آن را در بستر تاریخی، اجتماعی و فرهنگی بررسی میکند:
اینکه هر جامعه در هر دوره، چگونه «دیوانه» را تعریف، جدا، محبوس و کنترل کرده است.
کتاب نشان میدهد «جنون» نه فقط یک بیماری روانی، بلکه یک برساخت تاریخی و اجتماعی است؛ چیزی که در تعامل میان دانش، قدرت، نهادها و اخلاق هر دوره شکل میگیرد. فوکو نشان میدهد هر عصر، جنون مخصوص خودش را تولید میکند.
محورهای اصلی کتاب
فوکو در این کتاب به پرسشهای اساسی میپردازد:
- چرا و چگونه در دورههای مختلف، مرز میان عاقل و دیوانه جابهجا شده است؟
- چه زمانی و چرا «دیوانه» از دل جامعه جدا و در تیمارستان محبوس شد؟
- چگونه نهادهای پزشکی و روانپزشکی به ابزار قدرت تبدیل شدند؟
- چه نسبتی بین جنون، اخلاق، جرم، نظم اجتماعی و قدرت وجود دارد؟
برخی نکات کلیدی در کتاب:
- در رنسانس، جنون هنوز در دل زندگی عادی جریان داشت و دیوانگان از جامعه جدا نشده بودند.
- در دورههای بعد، بهویژه قرن هجدهم و نوزدهم، «جنون» بهعنوان بیماری روانی و اخلاقی تعریف شد و موضوع کنترل، اصلاح و زندانیکردن شد.
- «ناعقلانیت» (بیخردی) بهتدریج به زیرپوست جامعه رانده شد و فقط در آثار هنرمندان و نویسندگان قابل ردگیری ماند.
- از نگاه فوکو، «جنون» چیزی ثابت و طبیعی نیست؛ چیزیست که نظامهای فکری، اقتصادی و فرهنگی هر جامعه آن را تعریف و تولید میکنند.
لحن و رویکرد فوکو در کتاب
فوکو با یک رویکرد تبارشناختی و تاریخی به سراغ موضوع میرود؛ یعنی بهجای روایت سادهی تاریخ تیمارستانها و روانپزشکی، سعی میکند:
- ساختارهای فکری و فرهنگی پشتِ تعریف «جنون» را آشکار کند
- نشان دهد چگونه دانش و قدرت همدست میشوند تا مرز میان «عقل» و «جنون» را رسم کنند
- توضیح دهد که چرا جنون در دوره مدرن، بیش از پیش سرکوب و پنهان شده است
در این نگاه، اهمیت کمتر با فرد دیوانه است و بیشتر با شبکهی قدرت/دانش که او را نامگذاری و کنترل میکند.
مناسب برای چه کسانی است؟
این کتاب برای مخاطبانی مناسب است که به موضوعات زیر علاقه دارند:
- فلسفه قارهای، بهخصوص اندیشههای میشل فوکو
- تاریخ روانپزشکی، تیمارستانها و نهادهای انضباطی
- جامعهشناسی انحراف، جرم و نظم اجتماعی
- مطالعات جنون، ناعقلانیت و نقد علوم انسانی مدرن
- دانشجویان رشتههای فلسفه، جامعهشناسی، روانشناسی، مطالعات فرهنگی
جایگاه کتاب
«تاریخ جنون در عصر کلاسیک» از آثار اصلی فوکو است و در کنار آثاری مثل نظم اشیاء و نظارت و تنبیه، جزو کتابهایی است که:
- نگاه مدرن به جنون و روانپزشکی را بهشدت به چالش کشیده
- پایههای فکری بخش بزرگی از مطالعات انتقادی، فوکویی و پساساختارگرایانه را شکل داده
- همچنان منبع اصلی برای پژوهشگران حوزه جنون، زندان، تیمارستان و قدرت به شمار میرود
دستهبندی: تاریخ ایران