دستهبندی: تاریخ ایران
کتاب دست دوم جستاری چند در فرهنگ ایران | مهرداد بهار | نشر فکر روز | چاپ اول ۱۳۷۳ | ۳۴۴ صفحه | رقعی گالینگور
کتاب «جستاری چند در فرهنگ ایران» مجموعهای از مقالات و گفتوگوهای مهرداد بهار درباره فرهنگ، تاریخ، زبان و اساطیر ایران باستان است که طی حدود سی سال نگاشته و منتشر شدهاند.
بهار در این کتاب با رویکردی اجتماعی ـ تاریخی به بررسی پدیدههای فرهنگی میپردازد؛ رویکردی که بر تحلیل عینی و مبتنی بر زمینههای اجتماعی، تاریخی و جغرافیایی تأکید دارد و تحولات فرهنگی را نتیجه شرایط تاریخی و ساختارهای اجتماعی میداند، نه صرفاً اراده افراد.
این اثر یکی از متون مهم در مطالعات اسطورهشناسی و فرهنگ ایران باستان محسوب میشود.
محورهای اصلی کتاب
در این مجموعه مقالات، موضوعات متنوع و تأملبرانگیزی بررسی شده است، از جمله:
- علل سقوط اشکانیان
- تعارض تجارت و کشاورزی در ایران عصر اشکانی
- بررسی آیین زورخانه و پیوند آن با عیاری
- تحول اساطیر به حماسه در ایران
- تأثیر فرهنگ بینالنهرینی بر فرهنگ ایران
- بررسی تم «خدای شهیدشونده» در اساطیر شرق
نگاه اسطورهشناختی مهرداد بهار
بهار در تحلیل اساطیر ایرانی، روایتهایی چون:
- داستان سیاوش
- اسطورههای سومری
- روایتهای وِدایی
- تم رامایانا
- آیینهای نوروزی
را در چارچوب الگوی «خدای شهیدشونده» بررسی میکند؛ الگویی که در آن، خدا یا قهرمان کشته میشود اما بازمیگردد و حیات و سلطنت را از سر میگیرد.
او حتی حاجی فیروز نوروزی را بازماندهای از همین سنت اساطیری میداند:
- چهره سیاه: بازگشت از جهان مردگان
- لباس سرخ: نماد خون و تولد دوباره
همچنین در این کتاب به تقدس درخت در فرهنگ ایران و نقش نمادین درخت چنار در آیینهای کهن اشاره میشود.
درباره نویسنده
مهرداد بهار (۱۳۰۸–۱۳۷۳)
زبانشناس و اسطورهشناس برجسته ایرانی، فرزند ملکالشعراء بهار.
تحصیلکرده دانشگاه تهران و مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی لندن (SOAS).
از مهمترین پژوهشگران اسطورههای ایرانی و زبانهای ایران باستان.
آثار او از منابع اصلی مطالعات اسطورهشناسی ایرانی محسوب میشود.
چرا این کتاب مهم است؟
- منبع جدی برای مطالعات اسطورهشناسی ایران
- تحلیل تطبیقی اساطیر ایرانی و بینالنهرینی
- رویکرد جامعهشناختی به تاریخ فرهنگ
- چاپ اول ۱۳۷۳ (ارزشمند برای مجموعهداران)
دستهبندی: تاریخ ایران