کتاب دست دوم فارابی فیلسوف فرهنگ اثر رضا داوری اردکانی

کتاب «فارابی فیلسوف فرهنگ» اثر رضا داوری اردکانی از مهم‌ترین آثار معاصر در فهم جایگاه فارابی به‌عنوان بنیان‌گذار فلسفه اسلامی و متفکری است که امکان «تبادل فرهنگی» و «هم‌سخنی میان تمدن‌ها» را طرح کرده است. نسخه‌ی موجود در کتابفروشی امید به‌صورت کتاب دست دوم، جلد گالینگور، قطع وزیری، منتشرشده توسط انتشارات سخن است و برای پژوهشگران فلسفه، مطالعات فرهنگی، اندیشه اسلامی و علاقه‌مندان اندیشه فارابی یک منبع اساسی و ارزشمند به شمار می‌آید. داوری اردکانی در این کتاب نشان می‌دهد که فارابی چگونه به مسئله گذار تاریخی، انتقال فرهنگ و امکان فهم متقابل میان جهان‌ها اندیشیده و چرا در عصر جدید که جهان یکبار دیگر در وضعیت انتقال و دگرگونی قرار دارد، بازخوانی اندیشه او ضرورت پیدا کرده است.

هسته مرکزی کتاب بر تحلیل این نکته استوار است که از نگاه فارابی، هیچ تمدنی بدون درک بنیادهای نظری تمدن دیگری نمی‌تواند دست به پذیرش یا اقتباس بزند. داوری با استفاده از این دیدگاه توضیح می‌دهد که اگر جهانیان بخواهند به فهمی درست از فرهنگ و علوم غربی برسند، باید بنیان‌های معرفتی، فلسفی و مبانی شکل‌دهنده به علوم، قوانین و سبک زندگی جدید را بشناسند؛ زیرا پذیرش ظاهری تمدن غرب بدون فهم فلسفه پشتیبان آن، نتیجه‌ای جز آشفتگی فکری و گسست فرهنگی نخواهد داشت. در این خوانش، فارابی به‌عنوان متفکری که امکان «فهم» و «انتقال» میان فرهنگ‌ها را اندیشیده، همچنان برای دوران ما آموزنده است. نویسنده با نثری تحلیلی و روشن نشان می‌دهد که چرا امروز در جهانی که دوباره در وضعیت گذار قرار دارد، توجه به شرایط انتقال علم، زبان مشترک میان فرهنگ‌ها و ضرورت فهم مبانی تمدنی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.

داوری اردکانی در این اثر، علاوه بر تحلیل میراث فلسفی فارابی، به مسائل بنیادین فرهنگ، علم و نسبت میان جهان قدیم و جدید نیز می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه یک متفکر مسلمان در قرن چهارم هجری توانسته الگوی گفت‌وگوی فرهنگی و فلسفی را صورت‌بندی کند؛ الگویی که امروز برای تحلیل وضعیت جدید جهان، برخورد تمدن‌ها و امکان هم‌سخنی میان فرهنگ‌ها کاربرد و اهمیت ویژه دارد. نسخه‌ی موجود در کتابفروشی امید با جلد سخت گالینگور و کیفیت مناسب، برای استفاده پژوهشی، کتابخانه‌ای و مطالعه مداوم انتخابی ایده‌آل در میان کتاب‌های دست دوم است.