کتاب دست دوم مردم شناسی ایرانی (چالش ها و پرسش ها) اثر علیرضا حسن زاده

کتاب «مردم‌شناسی ایرانی؛ چالش‌ها و پرسش‌ها» اثر علیرضا حسن‌زاده از آثار مهم در حوزه انسان‌شناسی و مردم‌شناسی ایران است که با رویکردی پژوهشی و میان‌رشته‌ای به بررسی مسائل نظری و میدانی مردم‌شناسی در ایران می‌پردازد. این کتاب که در قطع رقعی با جلد گالینگور منتشر شده، اکنون به صورت کتاب دست دوم در کتابفروشی امید در دسترس علاقه‌مندان علوم اجتماعی، انسان‌شناسی، فرهنگ‌پژوهی و مطالعات فرهنگی ایران قرار دارد. «مردم‌شناسی ایرانی؛ چالش‌ها و پرسش‌ها» در واقع مجموعه‌ای از نشست‌ها و هم‌اندیشی‌های علمی است که با حضور طیفی گسترده از پژوهشگران و استادان دانشگاهی برگزار شده و تلاش دارد به صورت انتقادی و تحلیلی به وضعیت دانش مردم‌شناسی در ایران بپردازد.

در این کتاب، نویسنده با نگاهی تاریخی و تحلیلی، ریشه‌های تفکر مردم‌شناختی در ایران را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه برخی متفکران ایرانی از دوره‌های گذشته به نوعی نگاه انسان‌شناسانه به فرهنگ و جامعه نزدیک شده‌اند. برای نمونه، ابوریحان بیرونی در آثار خود مانند «تحقیق ماللهند» با رویکردی قابل توجه به توصیف فرهنگ‌ها پرداخته و از داوری‌های قوم‌مدارانه پرهیز کرده است؛ رویکردی که امروز از اصول اساسی مردم‌شناسی به شمار می‌رود. این نوع نگاه نشان می‌دهد که سنت‌های فکری ایران نیز ظرفیت‌هایی برای شکل‌گیری مطالعات مردم‌شناختی داشته‌اند.

کتاب همچنین به نقش دوره مشروطه در شکل‌گیری علوم انسانی مدرن در ایران اشاره می‌کند؛ دوره‌ای که در آن زبان ادبیات به زبان مردم نزدیک شد و زمینه‌های شکل‌گیری نگاه‌های تازه به فرهنگ و جامعه فراهم آمد. نویسندگان و روشنفکرانی که با فرهنگ و دانش اروپایی آشنا شدند، از جمله صادق هدایت، نیما یوشیج و دیگران، در انتقال مفاهیم جدید علوم انسانی نقش مهمی ایفا کردند. در کنار این جریان، نهضت ترجمه نیز سهم مهمی در گسترش تفکر مردم‌شناختی در ایران داشت؛ ترجمه متون علمی غربی و همچنین بازخوانی متون کهن ایرانی باعث شد نگاه آنتروپولوژیک به فرهنگ و جامعه ایرانی تقویت شود.

«مردم‌شناسی ایرانی؛ چالش‌ها و پرسش‌ها» در واقع حاصل مجموعه‌ای از نشست‌های تخصصی پژوهشکده مردم‌شناسی است که با کوشش علیرضا حسن‌زاده، مدیر گروه مطالعات آیین و اسطوره، برگزار شده است. هدف از این نشست‌ها بازاندیشی در آثار مردم‌شناسی و بررسی انتقادی ادبیات میان‌رشته‌ای مرتبط با فرهنگ، اسطوره، آیین‌ها و زندگی اجتماعی ایرانیان بوده است. این مجموعه با حضور بیش از هفتاد پژوهشگر و استاد دانشگاه و در قالب حدود بیست‌وشش نشست علمی شکل گرفته و به همین دلیل می‌توان آن را یکی از گسترده‌ترین تلاش‌های جمعی برای نقد و بررسی وضعیت مردم‌شناسی در ایران دانست.

موضوعات مطرح‌شده در این کتاب دامنه‌ای بسیار گسترده دارند و به ابعاد مختلف فرهنگ و جامعه ایرانی می‌پردازند. از جمله مباحث مطرح‌شده می‌توان به دو زبانگی، زن و فرهنگ، عشق و شعبده، باورها و دانسته‌های ایلام و لرستان، موسیقی مازندران، مهر و داغ، اساطیر مشرق زمین، تاریخ و فرهنگ ارمنستان و بسیاری موضوعات دیگر اشاره کرد. این تنوع موضوعی نشان می‌دهد که مردم‌شناسی ایرانی تا چه اندازه با حوزه‌های مختلف علوم انسانی، تاریخ، اسطوره‌شناسی، مطالعات فرهنگی و هنر پیوند دارد.

کتاب «مردم‌شناسی ایرانی؛ چالش‌ها و پرسش‌ها» برای دانشجویان و پژوهشگران انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، تاریخ اجتماعی و فرهنگ عامه ایران منبعی ارزشمند محسوب می‌شود. این اثر علاوه بر ارائه تحلیل‌های نظری، تصویری از روند شکل‌گیری مطالعات مردم‌شناختی در ایران ارائه می‌دهد و خواننده را با پرسش‌های بنیادین این رشته در فضای علمی ایران آشنا می‌کند. نسخه موجود از این کتاب در کتابفروشی امید با جلد گالینگور و قطع رقعی یک نسخه مناسب برای کتابخانه‌های دانشگاهی و شخصی است و به دلیل موضوع تخصصی و ارزش علمی آن می‌تواند برای پژوهشگران علوم اجتماعی و علاقه‌مندان فرهنگ ایرانی بسیار مفید باشد. تهیه این کتاب دست دوم از کتابفروشی امید فرصتی مناسب برای دسترسی به یکی از منابع مهم در حوزه مردم‌شناسی و مطالعات فرهنگی ایران است.