دستهبندی: سفرنامه
نوسینده: هنری موزر (Henry Moser)
مترجم: علی مترجم
تعداد صفحات: ۳۱۰ صفحه
دوره چاپ: اول 1356
کتاب دست دوم سفرنامه ترکستان و ایران | هنری موزر | ترجمه علی مترجم | به کوشش محمد گلبن | نشر سحر | چاپ اول ۱۳۵۶ | نسخه کمیاب
«سفرنامه ترکستان و ایران» روایت ماجراجویانه و دقیق هنری موزر، سیاح اروپایی سده نوزدهم است که برای شناخت شرق، راهی آسیای میانه و ایران شد. این اثر، مجموعهای ارزشمند از مشاهدات جغرافیایی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مناطق ترکستان و ایران در دوره قاجار را در اختیار خواننده قرار میدهد.
کتاب نهتنها یک سفرنامه، بلکه گزارشی مستند از اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه در حدود ۱۵۰ سال پیش است؛ اثری که برای پژوهشگران تاریخ، مردمشناسی و جغرافیای تاریخی اهمیت فراوان دارد.
ماجرای سفرهای موزر
هنری موزر در نخستین تلاش خود برای سفر به ترکستان، در بخارا به دست مأموران امیر بخارا دستگیر و زندانی شد. پس از آزادی، مأمور شد برای کسب مجوز رسمی عبور از ترکستان به پطرزبورگ مراجعه کند. اما با رسیدن به مرز افغانستان و مشاهده نابسامانی اوضاع، از ادامه مسیر منصرف شد و از طریق افغانستان به اروپا بازگشت.
چهارده سال بعد، بار دیگر عزم سفر کرد و این بار سفر خود را در آسیای مرکزی از سر گرفت. روحیه ماجراجویانه، دقت در مشاهده و نگاه کنجکاوانه او، این سفرنامه را به اثری خواندنی و مستند تبدیل کرده است.
ساختار کتاب
این سفرنامه در دو بخش اصلی تنظیم شده است:
بخش اول: ترکستان
در ۱۱ فصل — بررسی جغرافیا، اوضاع سیاسی، فرهنگ، تجارت و زندگی مردم آسیای میانه.
بخش دوم: ایران
در ۴ فصل — توصیف شهرها، ساختار اجتماعی، بازارها، کالاها و مناسبات در دوره ناصرالدین شاه.
از نظر حجم مطالب، دو بخش تقریباً همسنگ و متوازناند.
موزر در ایران
موزر از مرزهای شمال شرقی وارد ایران شد و پس از ورود به بجنورد، توصیف دقیقی از شهر، ارگ، مساجد و موقعیت جغرافیایی آن ارائه میدهد. او حتی به اشارهای تاریخی درباره عبور ناصرالدین شاه از آن منطقه میپردازد.
در ملاقات با ناصرالدین شاه قاجار نیز مینویسد که شاه به زبان فرانسه با او سخن گفته و از اینکه وی تابعیت روسیه را پذیرفته اظهار تعجب کرده است.
نگاه نویسنده
موزر مردی:
- ریزبین و کنجکاو
- علاقهمند به تجارت و اشیای عتیقه
- دقیق در ثبت جزئیات فرهنگی
او در سفر خود به خرید فرشهای قدیمی ترکستانی و ایرانی، ظروف نفیس، اسلحه اصفهانی و شمشیرهای خراسانی علاقه نشان میدهد. همین توجه به اشیای فرهنگی، ارزش مردمشناختی اثر را افزایش داده است.
اهمیت تاریخی کتاب
این سفرنامه منبعی ارزشمند برای شناخت:
- اوضاع ایران در دوره ناصرالدین شاه
- ساختار اجتماعی و اقتصادی شهرها
- مناسبات تجاری در آسیای میانه
- وضعیت سیاسی بخارا و ترکستان
- تعامل ایران و روسیه در قرن نوزدهم
است.
مناسب برای
- پژوهشگران تاریخ قاجار
- علاقهمندان سفرنامههای تاریخی
- دانشجویان تاریخ، جغرافیا و مردمشناسی
- مجموعهداران کتابهای کمیاب چاپ قدیم
«سفرنامه ترکستان و ایران» روایت ماجراجویانه و دقیق هنری موزر، سیاح اروپایی سده نوزدهم است که برای شناخت شرق، راهی آسیای میانه و ایران شد. این اثر، مجموعهای ارزشمند از مشاهدات جغرافیایی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مناطق ترکستان و ایران در دوره قاجار را در اختیار خواننده قرار میدهد.
کتاب نهتنها یک سفرنامه، بلکه گزارشی مستند از اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه در حدود ۱۵۰ سال پیش است؛ اثری که برای پژوهشگران تاریخ، مردمشناسی و جغرافیای تاریخی اهمیت فراوان دارد.
ماجرای سفرهای موزر
هنری موزر در نخستین تلاش خود برای سفر به ترکستان، در بخارا به دست مأموران امیر بخارا دستگیر و زندانی شد. پس از آزادی، مأمور شد برای کسب مجوز رسمی عبور از ترکستان به پطرزبورگ مراجعه کند. اما با رسیدن به مرز افغانستان و مشاهده نابسامانی اوضاع، از ادامه مسیر منصرف شد و از طریق افغانستان به اروپا بازگشت.
چهارده سال بعد، بار دیگر عزم سفر کرد و این بار سفر خود را در آسیای مرکزی از سر گرفت. روحیه ماجراجویانه، دقت در مشاهده و نگاه کنجکاوانه او، این سفرنامه را به اثری خواندنی و مستند تبدیل کرده است.
ساختار کتاب
این سفرنامه در دو بخش اصلی تنظیم شده است:
بخش اول: ترکستان
در ۱۱ فصل — بررسی جغرافیا، اوضاع سیاسی، فرهنگ، تجارت و زندگی مردم آسیای میانه.
بخش دوم: ایران
در ۴ فصل — توصیف شهرها، ساختار اجتماعی، بازارها، کالاها و مناسبات در دوره ناصرالدین شاه.
از نظر حجم مطالب، دو بخش تقریباً همسنگ و متوازناند.
موزر در ایران
موزر از مرزهای شمال شرقی وارد ایران شد و پس از ورود به بجنورد، توصیف دقیقی از شهر، ارگ، مساجد و موقعیت جغرافیایی آن ارائه میدهد. او حتی به اشارهای تاریخی درباره عبور ناصرالدین شاه از آن منطقه میپردازد.
در ملاقات با ناصرالدین شاه قاجار نیز مینویسد که شاه به زبان فرانسه با او سخن گفته و از اینکه وی تابعیت روسیه را پذیرفته اظهار تعجب کرده است.
نگاه نویسنده
موزر مردی:
- ریزبین و کنجکاو
- علاقهمند به تجارت و اشیای عتیقه
- دقیق در ثبت جزئیات فرهنگی
-
او در سفر خود به خرید فرشهای قدیمی ترکستانی و ایرانی، ظروف نفیس، اسلحه اصفهانی و شمشیرهای خراسانی علاقه نشان میدهد. همین توجه به اشیای فرهنگی، ارزش مردمشناختی اثر را افزایش داده است.
اهمیت تاریخی کتاب
این سفرنامه منبعی ارزشمند برای شناخت:
- اوضاع ایران در دوره ناصرالدین شاه
- ساختار اجتماعی و اقتصادی شهرها
- مناسبات تجاری در آسیای میانه
- وضعیت سیاسی بخارا و ترکستان
- تعامل ایران و روسیه در قرن نوزدهم
-
است.
مناسب برای
- پژوهشگران تاریخ قاجار
- علاقهمندان سفرنامههای تاریخی
- دانشجویان تاریخ، جغرافیا و مردمشناسی
- مجموعهداران کتابهای کمیاب چاپ قدیم
دستهبندی: سفرنامه