دستهبندی: روانشناسی خانواده
کتاب دست دوم درآمدی به مطالعات خانواده اثر جان برناردز به ترجمه حسین قاضیان
درآمدی به مطالعات خانواده – جان برناردز / ترجمه حسین قاضیان
شومیز، رقعی، نشر نی – نسخه دست دوم
کتاب «درآمدی به مطالعات خانواده» نوشته جان برناردز، با ترجمه دقیق و شناخته‌شده حسین قاضیان، یکی از مهم‌ترین متون مقدماتی در حوزه جامعه‌شناسی خانواده است که به‌طور ویژه برای استفاده در دوره‌های مقدماتی جامعه‌شناسی طراحی شده است. این کتاب نخستین کتاب درسی بریتانیایی است که به‌طور مشخص به موضوع «خانواده» به‌عنوان یک حوزه مستقل مطالعه می‌پردازد، و به همین دلیل هم در فضای دانشگاهی و هم برای خواننده‌ای که می‌خواهد نگاه علمی و منظم‌تری به نهاد خانواده داشته باشد، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.
ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که هر فصل بتواند به‌عنوان یک «واحد مطالعه مستقل» در یک دوره آموزشی درباره خانواده به کار گرفته شود. یعنی مدرس یا دانشجو می‌تواند هر فصل را به‌عنوان یک جلسه، یک ماژول یا یک بخش مستقل آموزشی به کار ببرد، بدون این‌که لزوماً نیاز باشد از ابتدا تا انتها کتاب را به‌صورت خطی طی کند. این ویژگی، کتاب را به منبعی بسیار منعطف برای استفاده در کلاس‌های درس، کارگاه‌های آموزشی، و حتی مطالعه فردی هدفمند تبدیل کرده است.
نویسنده در مقدمه و در کلیت متن، تأکید می‌کند که سبک این کتاب «بیشتر طرح پرسش است تا ارائه پاسخ نهایی». نویسنده متن درسی را متنی می‌داند که باید «شروع‌کننده» باشد نه «پایان‌بخش»؛ متنی که راه فکر را باز کند، نه این‌که ادعا کند همه پاسخ‌ها را در خود دارد. از همین رو، کتاب به‌جای آن‌که صرفاً مجموعه‌ای از گزاره‌های قطعی درباره خانواده ارائه دهد، تلاش می‌کند خواننده را به سمت دیدن، پرسیدن، مقایسه کردن و بازاندیشی در آنچه بدیهی فرض می‌کند، هدایت کند. این رویکرد کاملاً با جمله کلیدی کتاب هماهنگ است: «از این کتاب برای چگونه دیدن استفاده کنید نه برای چه دیدن.»
در هر فصل، مباحث اصلی به‌صورت گزیده و هدفمند انتخاب شده‌اند و در بسیاری موارد، فعالیت‌ها و تمرین‌هایی پیشنهاد شده است که دانشجویان می‌توانند آن‌ها را به‌عنوان تمرین کلاسی، پروژه درسی یا تمرین فردی به کار بگیرند. کتاب به‌خوبی نشان می‌دهد که مطالعه خانواده فقط «خواندن نظریه» نیست، بلکه می‌تواند به تمرین‌های عملی، پیمایش‌های کوچک و بزرگ، بحث‌های گروهی و کار تحقیقاتی منجر شود. از ساده‌ترین سطح، یعنی صرف چند دقیقه تأمل و فکر کردن درباره پرسش‌های مطرح شده، تا سطح پیچیده‌تر، یعنی طراحی و اجرای یک تحقیق کوچک در محیط آموزشی، کتاب سعی می‌کند خواننده را از حالت «مصرف‌کننده منفعل» متن، به «مشارکت‌کننده فعال» در فرایند یادگیری تبدیل کند.
نکته مهم دیگر، پیشنهاد نویسنده برای تمرین در پایان هر فصل است: کوشش برای فهرست کردن «شش نکته اصلی» آن فصل. همین تمرین ساده، به خواننده کمک می‌کند تا هم توانایی خلاصه‌سازی و استخراج نکات کلیدی را تمرین کند، و هم مطمئن شود که فهم او از مباحث صرفاً سطحی و گذرا نبوده است. به این ترتیب، کتاب علاوه بر ارائه محتوا، مهارت مطالعه و یادگیری در حوزه مطالعات خانواده را نیز تقویت می‌کند.
ترجمه حسین قاضیان، که نامی شناخته‌شده در جامعه‌شناسی و مطالعات خانواده در ایران است، باعث شده متن برای مخاطب فارسی‌زبان هم از نظر مفهومی دقیق و هم از نظر نثر خوانا و قابل‌استفاده در محیط‌های دانشگاهی باشد. نشر نی نیز با قطع رقعی و جلد شومیز، چاپی ارائه داده که برای استفاده مکرر در کلاس، حمل‌ونقل روزمره و مطالعه دانشجویی بسیار مناسب است. نسخه موجود در «کتابفروشی امید» دست دوم است، اما برای استفاده علمی و درسی کاملاً کاربردی بوده و می‌تواند هم برای دانشجویان جامعه‌شناسی، هم برای معلمان و مربیان، و هم برای علاقه‌مندان به مطالعه علمی خانواده، یک منبع پایه‌ای و راهنما در ورود به دنیای «مطالعات خانواده» باشد.
دستهبندی: روانشناسی خانواده