کتاب دست دوم خاطرات من یا روشن شدن تاریخ صد ساله اثر حسن اعظام قدسی (اعظام الوزاره)

خاطرات من یا روشن شدن تاریخ صد ساله – حسن اعظام قدسی (اعظام‌الوزاره)

دو جلد – گالینگور – وزیری – نسخه دست دوم

۱۴۳۰ صفحه

«خاطرات من یا روشن شدن تاریخ صد ساله» اثری استثنایی و کم‌نظیر در حوزه خاطره‌نگاری تاریخ معاصر ایران است؛ کتابی که نه‌فقط روایت یک زندگی طولانی و پرحادثه را در خود دارد، بلکه به‌واسطه وسعت زمانی آن، تصویری زنده و پرجزئیات از یکی از پرتلاطم‌ترین سده‌های تاریخ ایران ارائه می‌دهد. حسن اعظام قدسی، مشهور به اعظام‌الوزاره، در سال ۱۲۶۸ شمسی در تهران به دنیا آمد و در طول ۸۷ سال زندگی خود، سایه پنج پادشاه را از نزدیک دید و با سه دوره از قدرت سیاسی ایران همکاری اداری و حکومتی داشت. همین گستره تجربه، کتاب او را به یکی از مهم‌ترین منابع برای فهم فضای اجتماعی، سیاسی و اداری ایران از اواخر عصر ناصرالدین شاه تا سال‌های پس از ملی شدن صنعت نفت تبدیل کرده است.

نویسنده، برخلاف بسیاری از رجال سیاسی هم‌عصر خود که خاطراتشان بیشتر از جنس توجیه یا گزینش است، روایت روزمره، جزئی و گاه خامِ حوادث را ثبت کرده است. او از خانواده‌ای روحانی برخاست، مقدمات علوم دینی را نزد پدر و علمای طالقان آموخت و وارد مسیر روحانیت شد. اما آشنایی با جریان‌های فکری مشروطه، میل او را از صحنه محدود مدرسه به میدان گسترده سیاست و مشارکت اجتماعی کشاند. مشارکتش در نگهبانی از ساختمان مجلس اول، حضور در روزهای سخت به توپ بسته شدن مجلس، فرار به طالقان و سپس همراهی با مجاهدان مشروطه‌خواه وقتی به تهران بازگشتند، از مهم‌ترین نقاط عطف زندگی اوست؛ نقاطی که در کتاب با زبانی صریح، روان و آغشته به نگاه شخصی روایت شده‌اند.

بخش مهمی از ارزش این خاطرات به حضور نویسنده در دوره‌های پی‌درپی تغییرات سیاسی برمی‌گردد. او در سال‌های جنگ جهانی اول، همراه هیئت مهاجران مجلس به کرمانشاه رفت و با تکیه بر ارتباطات خانوادگی در عراق، در تلاش برای کمک به مجاهدان و تنظیم امور بود. پس از پایان جنگ و بازگشت به تهران، از لباس روحانی خارج شد و وارد مناصب دولتی مختلف گردید؛ از حکومت نطنز و چهاردانگه تا ریاست کنترل انبار غله، حکومت دماوند و فیروزکوه، مسئولیت‌های ایلات فارس، کارگزینی وزارت کشور، و حتی نامزدی نمایندگی مجلس. این گستردگی فعالیت اداری موجب شده بخش زیادی از کتاب، شرح دقیق وضعیت مناطق مختلف کشور در آن سال‌ها باشد؛ از ساختار اجتماعی روستاها و بازارها تا رفتار حکام محلی و کارکنان دولت.

نویسنده تلاش کرده است حوادث مشروطه، رخدادهای دوران قاجار، آغاز حکومت پهلوی، روند تغییرات اجتماعی ناشی از نوسازی، و نیز وقایع مربوط به نهضت ملی و سال‌های میانی حکومت پهلوی دوم را با دقت مشاهدات شخصی خود روایت کند. طبیعی است که لحن و زاویه دید او در هر دوره با توجه به شرایط زندگی و موقعیتش متفاوت است، و همین تفاوت به خواننده کمک می‌کند فضای واقعی آن سال‌ها را بهتر درک کند. جذابیت کتاب در این است که نویسنده نه مورخ رسمی است و نه روایتش ادعای قطعیت دارد؛ بلکه جهان را همان‌گونه ثبت کرده که در برابر چشمانش می‌گذشته: با تردیدها، برداشت‌های شخصی، قضاوت‌های فردی و تلاش برای فهم آنچه در زمانه او رخ می‌داده است.

جلد دوم کتاب، که حجیم‌تر است، علاوه بر خاطرات و روایت‌های اداری، موضوعات گسترده‌تری را پوشش می‌دهد: از عجایب جغرافیایی و فرهنگ ملل مختلف گرفته تا تأملاتی درباره تاریخ ادیان، نقش دولت‌ها، مناسبات اجتماعی و روایت‌هایی از سفرها و مأموریت‌های نویسنده. همین تنوع، کتاب را به اثری خواندنی برای کسانی تبدیل کرده که می‌خواهند علاوه بر حوادث سیاسی، تصویر واضح‌تری از زندگی ایرانیان در ابتدای قرن چهاردهم شمسی داشته باشند.

نسخه‌ای که در کتابفروشی امید ارائه می‌شود، چاپ گالینگور و در قطع وزیری است؛ مناسب برای مطالعه طولانی، پژوهش، و نگهداری در کتابخانه. این نسخه با مجموع ۱۴۳۰ صفحه، از کامل‌ترین چاپ‌های موجود است و به دلیل دست دوم بودن، فرصت مناسبی برای تهیه یک مرجع تاریخی مهم با قیمت مناسب‌تر فراهم می‌کند. برای پژوهشگران تاریخ معاصر، دانشجویان، علاقه‌مندان به خاطره‌نگاری رجال سیاسی، و کسانی که به دنبال منابع دست اول درباره مشروطه، تحولات قاجار، آغاز پهلوی و تغییرات کشور تا دهه ۴۰ شمسی هستند، این کتاب یک منبع ارزشمند، زنده و پرجزئیات است؛ روایتی از زبان کسی که بسیاری از تحولات را نه از دور، بلکه از درون دستگاه اداری و از میان صحنه‌های واقعی تجربه کرده است.

۴۰ کلمه و عبارت کلیدی سئو پیشنهادی

خاطرات من حسن اعظام قدسی، اعظام‌الوزاره، خاطرات رجال سیاسی، تاریخ صد ساله ایران، کتاب حسن اعظام قدسی، خاطرات مشروطه، تاریخ معاصر ایران، رجال قاجار، رجال پهلوی، خاطرات دوره مشروطه، کتاب دو جلدی تاریخی، نسخه دست دوم تاریخ،