دستهبندی: تاریخ ایران
نویسنده: سرجان ملکم (Sir John Malcolm)
مترجم: میرزا اسماعیل حیرت
ناشر: مطبعه میرزا علی شیرازی – بمبئی
سال چاپ: ۱۲۶۱ قمری
کتاب دست دوم تاریخ ایران اثر سر جان ملکم ۱۲۶۱ قمری | ۴۸۷ صفحه | قطع وزیری
کتاب تاریخ ایران اثر سرجان ملکم یکی از نخستین پژوهشهای جامع دربارۀ تاریخ عمومی ایران به زبان انگلیسی است که بعدها توسط میرزا اسماعیل حیرت به فارسی ترجمه و در بمبئی، سال ۱۲۶۱ قمری به چاپ سنگی رسید.
ملکم، دیپلمات و مورخ انگلیسی، مدتی سفیر دولت هند بریتانیا در دربار فتحعلیشاه قاجار بود. این نزدیکی سیاسی و فرهنگی، زمینهساز نگارش اثری شد که در قرن نوزدهم برای نخستینبار تاریخ ایران را از دیدگاه اروپایی اما با نگاهی ستایشآمیز نسبت به تمدن، ادبیات و دلاوری ایرانیان روایت میکند.
درباره اثر
این کتاب، از دوران افسانهای (پیشدادیان و کیانیان) تا قاجاریه را در بر میگیرد و در ۲۶ فصل نگاشته شده است.
ملکم کوشیده تاریخ، جغرافیا، اقتصاد، مذهب و آیینهای مردم ایران را با نگاهی انسانی و تحسینبرانگیز توصیف کند.
بخشهای برجسته کتاب:
- حدود و جغرافیای ایران — شرح طبیعت و اقوام ایرانی، با تمجید از نژاد و نیروی مردمان.
- اسطوره و شاهنامه — بازخوانی داستانهای هوشنگ، جمشید، ضحاک و کیخسرو با استناد به شاهنامه فردوسی.
- سلسلههای تاریخی ایران — پیشدادیان تا ساسانیان، پس از آن، خلفا، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، تیموریان، صفویان تا قاجار.
- روایت نبردهای قهرمانانه — داستان پیروزی آلپ ارسلان بر رومانوس از صحنههای درخشان و حماسی این اثر است.
- نادرشاه و دوران پس از او — زندگی و پادشاهی نادر، از پوستیندوزی تا فتح دهلی.
- زند و قاجار — شرح تحولات سیاسی و اجتماعی ایران نوین.
- مذهب و تصوف ایرانیان — تحلیل عمیق عقاید عرفانی و ارادت ملکم به مشرب صوفیان ایرانی، با اشاره به اشعار مولوی، حلاج و حافظ.
ارزش نسخه
- چاپ سنگی چاپخانهی قدیم مطبعه میرزا علی شیرازی در بمبئی (۱۲۶۱ قمری).
- دو جلد در یک مجلد – ویرایش منقوش با تصاویر پادشاهان ایران و جدول فهرستها.
- در مدارس هند به عنوان منبع آموزش تاریخ ایران تدریس میشده.
- در میان مجموعهداران و کتابخانههای تخصصی شرقشناسی، از آثار شاخص قرن نوزدهم بهشمار میرود.
- انتقال دیدگاه یک شرقشناس مسلط بر زبان فارسی دربارهی شکوه فرهنگ ایرانی.
درباره نویسنده و مترجم
سرلشکر سرجان ملکم (Sir John Malcolm, 1769–1833) افسر اسکاتلندی کمپانی هند شرقی، سیاستمدار و تاریخنگار بود. او سه مأموریت مهم سیاسی در ایران داشت و در دربار فتحعلیشاه قاجار نفوذ بسیاری پیدا کرد. ملکم، ضمن نگارش «History of Persia»، ایران را کشوری با تمدن کهن و مردم فرهیخته توصیف میکند.
میرزا اسماعیل حیرت از مترجمان فاضل عصر قاجار بود که با حمایت محمداسماعیلخان وکیلالملک این اثر را از نسخه انگلیسی به فارسی برگرداند؛ نثری فصیح، ادیبانه و درخور زمانه.
جذابیت نسخه برای خریدار
✔ چاپ سنگی اصیل و نادر (۱۲۶۱ قمری)
✔ دربردارندهٔ دو جلد کامل در یک مجلد واحد
✔ دارای تصاویر پادشاهان ایران (از کیومرث تا قاجار)
✔ کاغذ آهارمهره و تذهیب سنتی
✔ فاقد حروفچینی مدرن؛ اصیل و کلکسیونی
مناسب برای
- مجموعهداران کتابهای سنگی قرن ۱۳ قمری
- پژوهشگران تاریخ ایران و شرقشناسی
- علاقمندان به نسخههای قدیمی با ارزش فرهنگی
- کتابخانهها و مراکز تخصصی ایرانشناسی
- علاقمندان به تاریخنگاری نگاه غرب به ایرا
دستهبندی: تاریخ ایران