دستهبندی: شعر و ادبیات
نویسنده:ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی
تصحیح و ویرایش:حبیب یغمایی
ناشر:بروخیم
سال چاپ:۱۳۱۷
کتاب دست دوم گرشاسب نامه اثر ابونصر اسدی طوسی | به کوشش حبیب یغمایی | چاپ اول ۱۳۱۷ | نسخه کمیاب
امکان قسطبندی برحسب اعتبار تربپی
۴ قسط ماهانه. بدون سود، چک و ضامن.
گرشاسبنامه یکی از مهمترین منظومههای حماسی زبان فارسی پس از شاهنامه فردوسی است. این اثر را ابونصر اسدی طوسی، شاعر و لغوی نامدار قرن پنجم هجری، سروده و در آن دلاوریها و ماجراهای گرشاسب، جد بزرگ رستم پهلوان، روایت شده است.
اسدی طوسی این منظومه را به نام امیر ابودلف سرود و در سال ۴۵۸ هجری قمری به پایان رساند؛ یعنی حدود ۵۸ سال پس از پایان شاهنامه فردوسی. از این رو گرشاسبنامه را میتوان یکی از مهمترین ادامههای سنت حماسهسرایی در ادبیات فارسی دانست.
این اثر علاوه بر روایتهای پهلوانی و اسطورهای، سرشار از پندهای اخلاقی، اندیشههای حکمی، مباحث اجتماعی و توصیههای سیاسی و اخلاقی است و به همین دلیل در آن اشعار حکمی و اندرزی حضوری پررنگ دارند.
داستان و محتوای اثر
موضوع اصلی کتاب، روایت زندگی و دلاوریهای گرشاسب است؛ پهلوانی بزرگ از دودمان سام که در منابع اسطورهای:
- پدر نریمان
- نیای رستم
شناخته میشود.
در این منظومه، گرشاسب در سرزمینهای گوناگون از جمله هند و سرزمینهای دوردست به نبرد با دیوان، دشمنان و موجودات افسانهای میپردازد و به عنوان پهلوانی بزرگ نامآور میشود.
بخشهایی از این روایتها ریشه در متون کهنی مانند گرشاسبنامه منثور ابوالمؤید بلخی و روایتهای مربوط به شاهنامه ابومنصوری دارند.
تصحیح حبیب یغمایی
نخستین تصحیح این منظومه توسط خاورشناس فرانسوی کلمان هوار در سال ۱۹۲۶ در پاریس منتشر شد، اما این تصحیح ناتمام ماند و تنها ۲۵۴۳ بیت آغازین منظومه را شامل میشد.
در سال ۱۳۱۷ شمسی، حبیب یغمایی با استفاده از نسخه خطی مدرسه سپهسالار (مورخ ۸۶۰ هجری) و چند دستنویس دیگر، تصحیح کاملتری از این اثر منتشر کرد که امروزه یکی از معتبرترین نسخههای چاپی گرشاسبنامه به شمار میرود.
درباره اسدی طوسی
ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی از شاعران بزرگ قرن پنجم هجری است و علاوه بر سرودن گرشاسبنامه، در تاریخ ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد.
از مهمترین آثار و ویژگیهای او:
- سراینده منظومه حماسی گرشاسبنامه
- تدوینکننده لغت فرس، کهنترین فرهنگ لغت فارسی
- صاحب یکی از کهنترین دستنویسهای فارسی شناختهشده
اسدی طوسی در سال ۴۶۵ هجری قمری درگذشت و آرامگاه او در تبریز قرار دارد.
نمونهای از اشعار کتاب
ز کردار گرشاسب اندر جهان
یکی نامه بد یادگار از مهان
پر از دانش و پند آموزگار
هم از راز چرخ و هم از روزگار
ز فرهنگ و نیرنگ و داد و ستم
ز خوبی و زشتی و شادی و غم
که چون خوانی از هر دری اندکی
بسی دانش افزاید از هر یکی
ز رستم سخن چند خواهی شنود
گمانی که چون او به مردی نبود
اگر رزم گرشاسب یاد آوری
همه رزم رستم به باد آوری
ارزش و اهمیت کتاب
این نسخه از گرشاسبنامه از چند جهت ارزشمند است:
- چاپ اول (۱۳۱۷ شمسی)
- تصحیح حبیب یغمایی از برجستهترین پژوهشگران ادبیات فارسی
- انتشار توسط انتشارات بروخیم از ناشران مهم دوره پهلوی
- یکی از منابع مهم برای مطالعات حماسههای ایرانی پس از شاهنامه
به همین دلیل این کتاب برای مجموعهداران، پژوهشگران ادبیات فارسی و علاقهمندان متون حماسی ایران بسیار ارزشمند و کمیاب محسوب میشود.
مناسب برای
- پژوهشگران ادبیات فارسی
- علاقهمندان شاهنامه و حماسههای ایرانی
- دانشجویان زبان و ادبیات فارسی
- مجموعهداران کتابهای کمیاب
- کتابخانههای تخصصی
دستهبندی: شعر و ادبیات