دستهبندی: تاریخ مشروطه
کتاب دست دوم تحریم تنباکو نویسنده: ابراهیم تیموری
کتاب «تحریم تنباکو» نوشته ابراهیم تیموری، یکی از آثار مهم در بررسی یکی از نخستین جنبشهای بزرگ اعتراضی در تاریخ معاصر ایران است؛ جنبشی که به عنوان اولین مقاومت منفی گسترده مردم ایران در برابر نفوذ اقتصادی بیگانگان شناخته میشود.
موضوع اصلی کتاب به قرارداد رژی در سال ۱۸۹۰ میلادی بازمیگردد؛ قراردادی که طی آن دولت قاجار امتیاز انحصار تجارت توتون و تنباکوی ایران را به یک شرکت انگلیسی واگذار کرد. این اقدام با واکنش شدید علما، بازرگانان و مردم روبهرو شد و سرانجام به نهضتی فراگیر برای لغو این امتیاز انجامید.
محتوای کتاب
در این اثر، نویسنده روند شکلگیری و گسترش جنبش تحریم تنباکو را با تکیه بر اسناد تاریخی و روایتهای معاصر بررسی میکند. از جمله موضوعاتی که در کتاب مطرح میشود:
- زمینههای اقتصادی و سیاسی اعطای امتیاز رژی
- پیشنهادهای اولیه برای انحصار دخانیات توسط محمدحسنخان اعتمادالسلطنه
- واکنشهای اجتماعی و مخالفتهای علما و بازرگانان
- نقش شخصیتهایی مانند میرزا محمدحسن شیرازی در رهبری جنبش
- ارتباط و نامهنگاری علما با مرجعیت شیعه در سامرا
- اعتراضهای مردمی در شهرهای مختلف ایران
- پیامدهای سیاسی و اجتماعی لغو امتیاز تنباکو
نقش میرزا حسن شیرازی
یکی از مهمترین بخشهای این نهضت، فتوای تاریخی میرزا محمدحسن شیرازی است که استعمال تنباکو را در حکم محاربه با امام زمان اعلام کرد. این فتوا به سرعت در سراسر ایران منتشر شد و باعث شد مردم در اقدامی هماهنگ مصرف تنباکو را کنار بگذارند؛ حرکتی که در نهایت حکومت قاجار را وادار به لغو قرارداد کرد.
اهمیت تاریخی کتاب
جنبش تحریم تنباکو را بسیاری از پژوهشگران نخستین حرکت سازمانیافته مردم ایران علیه نفوذ خارجی میدانند؛ حرکتی که بعدها زمینهساز شکلگیری جنبش مشروطه شد.
کتاب حاضر با روایت مستند و مصور خود، تصویری روشن از این رخداد مهم تاریخی ارائه میدهد و برای علاقهمندان تاریخ قاجار و تاریخ سیاسی ایران منبعی ارزشمند به شمار میآید.
مناسب برای
- علاقهمندان تاریخ معاصر ایران
- پژوهشگران تاریخ قاجار
- دانشجویان تاریخ و علوم سیاسی
- مجموعهداران کتابهای تاریخی کمیاب
دستهبندی: تاریخ مشروطه