کتاب دست دوم ایران و جامعه ملل اثر فریدون زندفرد چاپ ۱۳۷۷ نشر شیرازه

کتاب «ایران و جامعه ملل» نوشته فریدون زندفرد یکی از آثار پژوهشی در حوزه تاریخ روابط بین‌الملل و سیاست خارجی ایران در قرن بیستم است که توسط نشر شیرازه در سال ۱۳۷۷ منتشر شده است. این کتاب در ۳۰۸ صفحه و قطع رقعی به چاپ رسیده و به بررسی جایگاه ایران در نهاد بین‌المللی جامعه ملل می‌پردازد.

نویسنده در این اثر تلاش کرده است نقش و حضور ایران را در یکی از مهم‌ترین سازمان‌های بین‌المللی دوران پس از جنگ جهانی اول تحلیل کند. جامعه ملل نخستین سازمان بین‌المللی با هدف حفظ صلح جهانی و تنظیم روابط میان دولت‌ها بود و ایران از همان ابتدای تأسیس آن کوشید در تصمیم‌گیری‌ها و تحولات این نهاد نقش فعالی داشته باشد.

کتاب نشان می‌دهد که چرا ایران در آغاز قرن بیستم توجه ویژه‌ای به جامعه ملل داشت. در طول قرن نوزدهم میلادی ایران بارها در معرض مداخلات قدرت‌های بزرگ قرار گرفت و حتی در سال ۱۹۰۷ میلادی روسیه و انگلستان با امضای قرارداد معروف خود، ایران را به مناطق نفوذ تقسیم کردند. این اقدام عملاً نوعی استعمار غیرمستقیم بر کشور تحمیل کرده بود.

در دوران جنگ جهانی اول نیز با وجود اعلام بی‌طرفی از سوی دولت ایران، نیروهای خارجی خاک کشور را اشغال کردند و بسیاری از امور سیاسی و اقتصادی کشور تحت کنترل قدرت‌های بزرگ قرار گرفت. همین تجربه‌ها باعث شد که پس از پایان جنگ، سیاستمداران ایرانی تلاش کنند استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران را در عرصه بین‌المللی تثبیت کنند.

در همین راستا، دولت ایران تصمیم گرفت در کنفرانس صلح پاریس (۱۹۱۹) شرکت کند. هیئتی به ریاست مشاورالممالک انصاری وزیر امور خارجه، با همراهی محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) و حسین معین‌الوزاره به فرانسه اعزام شد. با این حال، دولت انگلستان مانع حضور رسمی نمایندگان ایران در این کنفرانس شد و اعلام کرد که این نشست مخصوص کشورهای درگیر در جنگ است؛ در حالی که ایران رسماً بی‌طرف بوده است.

با وجود این مخالفت‌ها، ایران از تشکیل جامعه ملل استقبال کرد و به عنوان یکی از اعضای اولیه این سازمان، تلاش نمود در روند ایجاد نظم جدید جهانی و برقراری صلح نقش فعالی ایفا کند. این کتاب به بررسی تلاش‌های دیپلماتیک ایران، نحوه مشارکت در تصمیم‌گیری‌های جامعه ملل و تأثیر این حضور بر اعتبار بین‌المللی کشور می‌پردازد.

اثر حاضر علاوه بر بررسی سیاست خارجی ایران، نشان می‌دهد که حضور ایران در جامعه ملل چگونه می‌توانست به حفظ منافع ملی و در عین حال حمایت از منافع کشورهای آسیایی و مسلمان کمک کند.

کتاب «ایران و جامعه ملل» برای دانشجویان تاریخ، علوم سیاسی، روابط بین‌الملل و علاقه‌مندان به تاریخ دیپلماسی ایران منبعی ارزشمند و خواندنی محسوب می‌شود و تصویری روشن از تلاش‌های ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظام بین‌المللی ارائه می‌دهد.