کتاب دست دوم جنبش مزدک و مزدکیان اثر پرویز شهریاری چاپ ۱۳۵۷ (کمیاب)

کتاب «جنبش مزدک و مزدکیان» نوشته پرویز شهریاری اثری کوتاه اما پژوهشی درباره یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین جنبش‌های اجتماعی و فکری در تاریخ ایران باستان است. این کتاب در ۵۸ صفحه و قطع رقعی منتشر شده و به بررسی زندگی مزدک، اندیشه‌های مزدکیان و زمینه‌های اجتماعی شکل‌گیری این جنبش در دوره ساسانیان می‌پردازد.

نام مزدک در تاریخ ایران همواره در هاله‌ای از رمز و ابهام قرار داشته است. او شخصیتی است که در منابع تاریخی به عنوان مصلح اجتماعی و بنیانگذار جنبشی عدالت‌خواهانه معرفی می‌شود؛ جنبشی که نه‌تنها در زمان خود تأثیر قابل توجهی داشت، بلکه بعدها الهام‌بخش برخی حرکت‌های اجتماعی دیگر نیز شد. از جمله جنبش‌هایی که در تاریخ به نوعی با اندیشه‌های مزدکی مرتبط دانسته شده‌اند می‌توان به سپیدجامگان و خرمدینان اشاره کرد.

نویسنده در این کتاب ابتدا به بررسی شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در دوره ساسانیان می‌پردازد. در آن دوران جامعه با مشکلات جدی از جمله قحطی، خشکسالی و نابرابری شدید اقتصادی روبه‌رو بود. فشار این شرایط بیشتر بر طبقات پایین جامعه، به‌ویژه کشاورزان و روستاییان، وارد می‌شد و همین وضعیت زمینه شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی را فراهم می‌کرد.

در ادامه، کتاب به معرفی زندگی و آموزه‌های مزدک می‌پردازد. بر اساس برخی منابع تاریخی، مزدک از اهالی استخر فارس یا نیشابور بوده و آموزه‌های او تا حدی تحت تأثیر مانویت و همچنین اندیشه‌های فلسفی یونانی قرار داشته است. استاد او زرتشت خورگان دانسته شده که با آثار فلسفی یونان از جمله اندیشه‌های افلاطون آشنایی داشته است.

اندیشه‌های مزدکیان بر پایه برابری اجتماعی و عدالت اقتصادی شکل گرفته بود. بر اساس این دیدگاه، همه انسان‌ها برابر آفریده شده‌اند و نباید ثروت و امکانات در اختیار گروهی محدود قرار گیرد. از این رو مزدک تلاش می‌کرد با طرح ایده‌هایی درباره تقسیم عادلانه ثروت و رفع نابرابری‌های اجتماعی جامعه‌ای مبتنی بر عدالت و مساوات ایجاد کند.

در کنار این اندیشه‌ها، آموزه‌های مزدکیان شامل زهد، ساده‌زیستی، پرهیز از آزار حیوانات و توجه به ارزش‌های اخلاقی نیز بود. نویسنده در این کتاب همچنین به شباهت‌ها و تفاوت‌های اندیشه مزدکی با مانویت و نیز تأثیر این جنبش بر جریان‌های فکری بعدی تاریخ ایران اشاره می‌کند.

کتاب «جنبش مزدک و مزدکیان» برای دانشجویان تاریخ، علاقه‌مندان به ایران باستان و پژوهشگران جنبش‌های اجتماعی در تاریخ ایران اثری کوتاه اما مفید و قابل توجه به شمار می‌رود.

وضعیت کتاب:

نسخه حاضر کمیاب بوده و از نظر کیفیت در حد نو نگهداری شده است.