دستهبندی: سینما و تئاتر
کتاب دست دوم بازیگری و کارگردانی در سینما و تئاتر (از نگاه دو کارگردان برجسته الیا کازان و اینگمار برگمان) اثر اینگمار برگمان الیا کازان
هر قسط با تربپی:
۴ قسط ماهانه. بدون سود، چک و ضامن.
بازیگری و کارگردانی در سینما و تئاتر
از نگاه دو کارگردان برجسته: الیا کازان و اینگمار برگمان
شومیز
«بازیگری و کارگردانی در سینما و تئاتر» فقط یک کتاب نظری درباره تکنیک نیست؛ این اثر در واقع ورود به ذهن و شیوه کار دو غول کارگردانی قرن بیستم است. وقتی درباره الیا کازان و اینگمار برگمان حرف میزنیم، درباره دو سنت متفاوت اما همسنگ صحبت میکنیم: یکی ریشهدار در رئالیسم آمریکایی و بازیگری متد، دیگری عمیق در روانکاوی، سکوت، ایمان و بحران وجودی در سینمای اسکاندیناوی.
این کتاب که با گردآوری و ترجمه احمد دامود منتشر شده، تلاش میکند نگاه این دو کارگردان را به مسئلهی بنیادین «رابطه کارگردان و بازیگر» آشکار کند؛ رابطهای که در هر دو حوزه سینما و تئاتر، هستهی اصلی خلق اثر نمایشی است.
چرا این کتاب مهم است؟
بیشتر کتابهای آموزشی بازیگری و کارگردانی، تکنیکها را فهرست میکنند؛ اما این کتاب، تفکر پشت تکنیک را نشان میدهد.
در اینجا با دستورالعملهای خشک مواجه نیستیم، بلکه با تجربه زیستهی دو کارگردانی روبهرو هستیم که هر کدام دههها در صحنه و پشت دوربین زیستهاند.
بخش مربوط به الیا کازان
کازان، کارگردانی که با تئاتر گروهی و بازیگری متد گره خورده، در این کتاب از تجربههای خود در تحلیل متن، تمرین، کار با بازیگر، کشف انگیزههای پنهان شخصیت و هدایت انرژی صحنه سخن میگوید.
او معتقد بود بازیگر باید به لایههای درونی شخصیت نفوذ کند و کارگردان وظیفه دارد فضایی امن اما چالشبرانگیز برای این کشف فراهم کند. تحلیلهای او درباره تمرین نمایشنامه، شیوه خوانش متن، و نحوه تبدیل کلمات به کنش دراماتیک، برای هر دانشجوی کارگردانی یا بازیگری یک کلاس عملی محسوب میشود.
کازان از دل تئاتر آمریکا، از کار با بازیگرانی چون مارلون براندو و جیمز دین، به فهمی رسیده بود که در این کتاب بازتاب پیدا میکند:
کارگردان صرفاً مدیر صحنه نیست؛ تسهیلگرِ بروز حقیقت انسانی در بازیگر است.
بخش مربوط به اینگمار برگمان
در سوی دیگر، برگمان قرار دارد؛ کارگردانی که روان انسان، سکوت، ایمان، تنهایی و بحران وجودی، عناصر محوری جهان هنریاش بودند.
گفتوگوهای او درباره تئاتر در این کتاب، نشان میدهد که چرا برای برگمان، صحنه نمایش چیزی فراتر از اجرا بود؛ صحنه محل مواجههی انسان با خود و با ترسهای بنیادینش است.
برگمان در کارگردانی، به ریتم درونی، سکوتها، فاصلهها و نگاهها اهمیت میداد. او بازیگر را به کشف تاریکترین و صادقانهترین بخشهای وجودش دعوت میکرد. این نگاه باعث شده آثارش، چه در سینما و چه در تئاتر، حالتی اعترافگونه و عمیق داشته باشند.
برای هنرجویی که میخواهد بداند چگونه میتوان «حضور» ساخت، نه فقط «اجرا»، خواندن دیدگاههای برگمان ضروری است.
اهمیت دوگانهی کتاب: سینما و تئاتر
یکی از نقاط قوت مهم این اثر، این است که مرز میان سینما و تئاتر را از بین میبرد.
هر دو کارگردان، دههها در هر دو حوزه فعال بودند و تجربهی عملیشان نشان میدهد که:
- اصول بنیادین کار با بازیگر در هر دو مدیوم مشترک است
- تفاوتها بیشتر در ابزار و فضاست، نه در ماهیت بازیگری
- کارگردان باید زبان مدیوم را بشناسد، اما حقیقت انسانی بازیگر ثابت است
برای همین، این کتاب برای دانشجویان تئاتر همانقدر کاربردی است که برای دانشجویان سینما.
این کتاب برای چه کسانی ضروری است؟
- دانشجویان بازیگری و کارگردانی
- هنرجویان آموزشگاههای آزاد تئاتر و سینما
- کارگردانان جوانی که میخواهند شیوه تمرین حرفهای را یاد بگیرند
- بازیگرانی که میخواهند بفهمند کارگردان از آنها چه میخواهد
- علاقهمندان جدی سینمای کلاسیک و تئاتر مدرن
اگر کسی بخواهد بداند پشت شاهکارهایی مثل «مهر هفتم»، «پرسونا»، «در بارانداز»، «اتوبوسی به نام هوس» چه نوع تفکری درباره بازیگر وجود داشته، این کتاب پاسخ میدهد.
جایگاه کتاب در کتابفروشی امید
در فروشگاه تو، این کتاب باید در دسته:
- منابع تخصصی بازیگری
- کتابهای کارگردانی تئاتر و سینما
- متون تجربی کارگردانان بزرگ
- منابع کارگاههای تمرین نمایش
قرار بگیرد.
نسخه شومیز دست دوم برای استفاده عملی بسیار مناسب است؛ چون این کتاب بیشتر «کتاب کار» است تا کتاب ویترینی. اگر وضعیت تمیز و بدون حاشیهنویسی باشد، حتماً در توضیحات فنی برجسته شود.
دستهبندی: سینما و تئاتر