
کتاب دست دوم مگس ها اثر ژان پل سارتر
نمایشنامه «مگسها» (Les Mouches)
اثر ژان پل سارتر | انتشارات ثالث | شومیز
«مگسها» یکی از جسورانهترین بازخوانیهای مدرن از اسطورههای کلاسیک یونان است. سارتر در این نمایشنامه، اسطورهی «الکترا» و «اُرست» را از بندِ تقدیرِ خدایان رها میکند و آنها را در میانه یک بحران وجودی قرار میدهد؛ بحرانی که در آن آزادی نه یک موهبت، که یک بارِ سنگین است.
داستان در شهر آرگوس میگذرد؛ شهری که زیر سایهی گناه و پشیمانیِ همیشگی، توسط «اژیست» و تحت حمایت خدایان اداره میشود. زئوس در اینجا نه یک خدای مهربان، که نماد نظمِ سرکوبگر و «وجدانِ بیرونی» است که میخواهد مردم را در چنبرهی ترس و احساس گناه نگه دارد. مگسها، این موجوداتِ وزوزکننده و مشمئزکننده، در واقع نماد همین «پشیمانیهای دائمی» و وجدانهای بیداری هستند که نمیگذارند انسان به آزادیِ واقعیاش دست پیدا کند.
اُرست، قهرمانِ سارتر، برخلاف قهرمانانِ تراژدیهای کلاسیک، «مختار» است. او میفهمد که اگر از بندِ خدایان و قوانینِ از پیش تعیینشده رها شود، «آزاد» است؛ اما این آزادی بهایی دارد: پذیرشِ مسئولیتِ مطلقِ تمامِ اعمالش.
چرا «مگسها» هنوز برای مخاطبِ امروز مهم است؟
این کتاب کالبدشکافیِ دقیقِ ترسِ ما از «انتخاب کردن» است. سارتر در این نمایشنامه به ما نشان میدهد که چطور بسیاری از ما، برای فرار از اضطرابِ آزادی، به «خدایانِ بیرونی»، «سنتها»، «ایدئولوژیهای دیکتهشده» و «احساس گناه» پناه میبریم.
خواندن «مگسها» برای کسی که میخواهد از «انسانِ تودهوار» به «فردیتِ مستقل» برسد، یک تجربهی تکاندهنده است. این کتاب به ما میآموزد که «انسان محکوم به آزادی است»؛ یعنی هیچ عذری برای اعمالمان نداریم و «آنچه انجام میدهیم، همان چیزی است که هستیم.»
مخاطبان اصلی این کتاب
- دوستداران فلسفهی اگزیستانسیالیسم و تفکر سارتر
- دانشجویان ادبیات نمایشی و علاقهمندان به درامهای کلاسیکِ مدرنشده
- خوانندگان ادبیات فرانسه که به دنبال پیوند میان «هنر» و «فلسفه» هستند