کتاب دست دوم آخرین کشتار (نی‌ها سر فرود نیاوردند) | استپان آلاجاجیان | ترجمه داوید خاچاطوریان | چاپ اول ۱۳۵۱ (گالینگور)

«آخرین کشتار» رمانی تاریخی است که بر پایه رخدادهای تلخ و پرتلاطم سال‌های پایانی امپراتوری عثمانی و فضای جنگ جهانی اول شکل گرفته است؛ روایتی داستانی که با تکیه بر واقعیت‌های تاریخیِ زمانه، تصویری از آوارگی، ترس، پناه‌جویی و تلاش برای بقا ارائه می‌دهد.

داستان از جایی آغاز می‌شود که نشانه‌های خطر در زندگی روزمره آشکار می‌گردد؛ همان لحظه‌های کوتاه و به ظاهر ساده—مثل خالی کردن کوزه آب در نیمه راه—که در حافظه یک جامعه به «خبرِ وقوع فاجعه» تبدیل می‌شود. نویسنده با نثری تصویری و صحنه‌پردازی‌های موجز، مخاطب را به دل فضای اضطراب‌آلود شهرها و روستاهای ارمنی‌نشین می‌برد؛ جایی که خبرها دهان‌به‌دهان می‌چرخد و هر تصمیم کوچک، میان زندگی و مرگ فاصله می‌اندازد.

کتاب در پس‌زمینه‌ای تاریخی پیش می‌رود: نزدیکی عثمانی به آلمان، ورود به جنگ در سال ۱۹۱۴، شکست‌ها و عقب‌نشینی‌ها، و خشونت‌هایی که در مسیر این تحولات رخ می‌دهد. در کنار آن، به رخدادهایی نظیر قتل‌عام آدانا (۱۹۰۹) نیز اشاره می‌شود؛ حادثه‌ای که در بازتاب جهانیِ آن دوران نقش داشت و بر نگاه اروپا به وضعیت عثمانی اثر گذاشت.

از منظر «کتاب‌دوستی و کلکسیون»، این عنوان به چند دلیل ارزشمند است:

• چاپ اول ۱۳۵۱ با جلد گالینگور و حجم بالای متن (نزدیک ۷۰۰ صفحه)
• موضوع خاص و کمتر تکرارشده در ادبیات ترجمه/روایت تاریخی فارسی
• مناسب برای علاقه‌مندان به رمان تاریخی، تاریخ منطقه، خاطره-روایت‌های جمعی و مطالعات قومی/مهاجرت