کتاب دست دوم آناهیتا: پنجاه گفتار پورداود | به کوشش مرتضی گرجی

کتاب «آناهیتا: پنجاه گفتار پورداود» مجموعه‌ای ارزشمند از نوشته‌ها، گفتارها و پژوهش‌های پراکنده ابراهیم پورداود است که به کوشش مرتضی گرجی گردآوری و سامان یافته است. این اثر را می‌توان ادامه‌ای در همان مسیر فکری و فرهنگیِ آثاری چون «فرهنگ ایران باستان» و «هرمزدنامه» دانست؛ کتابی که دربردارنده پنجاه گفتار در موضوعات گوناگون اما همگی در پیوند با ایران، تاریخ، زبان، فرهنگ و هویت ایرانی است.

گفتارهای این مجموعه حاصل حدود بیست سال نگارش، سخنرانی و یادداشت‌برداری نویسنده‌اند. برخی از آن‌ها پیش‌تر در مجلات، روزنامه‌ها یا دیباچه کتاب‌ها منتشر شده بودند، برخی در قالب سخنرانی ارائه شده بودند و بخشی نیز تا پیش از این هرگز به صورت مستقل در اختیار مخاطب قرار نگرفته بود. همین امر سبب شده است که کتاب «آناهیتا» علاوه بر ارزش پژوهشی، از حیث گردآوری و احیای متون پراکنده نیز اهمیتی ویژه داشته باشد.

موضوعات این پنجاه گفتار متنوع‌اند؛ از مباحث تاریخی و ایران‌شناسی گرفته تا نکات لغوی، ادبی، اجتماعی و فرهنگی. با این حال، آنچه به این مجموعه وحدت می‌بخشد، پیوند عمیق همه این نوشته‌ها با ایران‌زمین و میراث فکری و تمدنی آن است. به تعبیر خود نویسنده، هرچه در این نامه آمده، یا مستقیماً در مرز ایران قرار می‌گیرد، یا به نوعی با میهن ما ارتباط دارد.

نقش مرتضی گرجی در شکل‌گیری این مجموعه نیز بسیار مهم است. او به عنوان دوست و همراه جوان پورداود، سال‌ها با آثار و نوشته‌های او مأنوس بوده و با علاقه و دقت فراوان، مقالات پراکنده و گفتارهای متعدد وی را گرد آورده است. این مجموعه ابتدا حجمی بسیار گسترده‌تر داشته، اما در نهایت با بازبینی، انتخاب، حذف و افزودن مطالب تازه، به شکل کنونی و در قالب پنجاه گفتار سامان یافته است.

«آناهیتا» برای علاقه‌مندان به ایران‌شناسی، متون فرهنگی، ادبیات تحقیقی، تاریخ اندیشه ایرانی و آثار ابراهیم پورداود کتابی مهم و خواندنی است؛ اثری که هم ارزش مرجع دارد و هم می‌تواند برای خواننده جدیِ فرهنگ ایران، سرشار از نکته، تأمل و لذت کشف باشد.