
کتاب دست دوم تصویری از ناصر خسرو | نویسنده علی دشتی | به کوشش مهدی ماحوزی | نشر جاویدان | چاپ اول ۱۳۶۲
کتاب «تصویری از ناصر خسرو» نوشتهی علی دشتی، تلاشی منسجم برای ترسیم چهرهای روشنتر از یکی از بزرگترین چهرههای فکری و ادبی ایران است؛ اندیشمندی که هم شاعر است، هم سفرنامهنویس، هم متکلم و داعی اسماعیلی، و هم شخصیتی اثرگذار در تاریخ فرهنگی خراسان و ایران.
در این کتاب، زندگی حکیم ناصر بن خسرو قبادیانی از زادگاه و نسبتهای تاریخیاش تا مسیر اجتماعی و فکریاش بررسی میشود: او که با کنیه ابومعین و لقب «حجت» شناخته میشود، در ذیالقعده سال ۳۹۴ هجری قمری زاده شد و خود در سفرنامهاش به ریشههای قبادیانی/مروزیاش اشاره میکند. لقب «حجت» نیز به جایگاه او در دستگاه دعوت فاطمیان بازمیگردد؛ جایی که از سوی خلیفه فاطمی المستنصر بالله به عنوان حجت خراسان برگزیده شد و مأموریت دعوت در ایران و ماوراءالنهر یافت.
نویسنده با اتکا به دادههای تاریخی و قرائن موجود در آثار ناصر خسرو، تصویری از زیست او در جوانی ارائه میکند: تعلق به خانوادهای اهل دیوان و کارهای دولتی، ارتباط با دربار و امرا، و برخورداری از رفاه و منزلت. اشارههای موجود در سفرنامه و اشعار نیز نشان میدهد که ناصر خسرو از حدود ۲۶ سالگی در فضای دربار غزنویان حضور داشته و در دورهای از زندگی، از مکنت و ثروت و املاک برخوردار بوده است؛ تصویری که فهم «چرخش» فکری و اجتماعی او را در سالهای بعد معنادارتر میکند.
این کتاب برای خوانندهای که میخواهد ناصر خسرو را فراتر از چند بیت مشهور بشناسد و مسیر زندگی، نقش تاریخی و جایگاه فکری او را در زمینه زمانهاش درک کند، انتخابی جدی و خواندنی است.